GAPTOGLOBINNING TUZILMA MODELI VA UNING ANTIKOAGULYANT EKOTIN VARIANTLARI BILAN KOMPLEKSLARI: TUZILMA–FAOLIYAT O‘ZARO BOG‘LIQLIGI BO‘YICHA TADQIQOT HAMDA O‘ZARO TA’SIRLARNI TAHLIL QILISH. - Baxodirov Behzod Baxodirovich (Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2025)
Annotatsiya: Yaqinda ilmiy adabiyotlarda haptoglobin (Hp) ning ekotin bilan bog‘lanishi tasvirlangan. Ekotin-bu antikoagulyant xususiyatga ega, serin proteazalarni ingibitsiya  qiluvchi,  Escherichia  coli  tomonidan  ishlab  chiqariladigan  katlanish-spetsifik ingibitor hisoblanadi. Ushbu  ishda  biz  in  silico  (kompyuter  modellashtirish)  va  in  vitro  (tajriba sharoitida) usullar yordamida Hp ning uch o‘lchovli (3D) tuzilmasini hamda ularning tabiiy  (wild-type)  va  ikki  xil  o‘zgartirilgan  ekotin  variantlari  bilan  o‘zaro  ta’sirini baholadik. Olingan  ma’lumotlar  Hp  modellari  tripsinga  o‘xshash  katlanish  (fold) tuzilmasini  saqlab  qolganini  ko‘rsatdi,  bu  esa  in  vitro  sharoitida  Hp  ning  tripsinga qarshi antitanalar tomonidan immunologik aniqlanishi bilan mos keladi. Ekotinning uch xil kompleksi — RR va TSRR/R mutantlari hamda tabiiy shakli tahlil qilinganda Hp va ekotinning ikkinchi darajali bog‘lanish joyi o‘rtasida bir nechta vodorod  bog‘lari  mavjudligi  aniqlandi.  Ushbu  natijalar  PAGE  tahlili  bilan  ham tasdiqlandi, unda Hp-RR kompleksi tabiiy gel sharoitida kuzatildi. Qizig‘i  shundaki,  uchlik  (ternar)  kompleks  ichidagi  o‘zaro  ta’sirlar  inhibitör tuzilmasi va yo‘naltirilgan mutatsiya joyi ga qarab farqlandi. HP ning TSRR/R varianti bilan  o‘zaro  ta’siri  yangi  aminokislotalar  qoldiqlarini  jalb  qilgan  bo‘lib,  bu  esa mutatsiya natijasida bog‘lanish energiyasining ortishini ko‘rsatadi.