"Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi" jurnali pedagogik faoliyat bilan shug‘ullanayotgan professor -o‘qituvchlarning faoliyatini keng miqyosda yoritish va ularning ta’lim rivojiga qo‘shayotgan xissalari, ilmiy yutuqlarini o‘z saxifalarida aks ettirgan xolda respublika miqyosida va undan tashqarida keng ommani qo‘llab quvvatlash va soxani rivojlantirish maqsadiga safarbar etishdan iborat.
SUZISH SPORTINING O‘ZBEKISTONDA RIVOJLANISHI VA UNING JAMOAT HAYOTIDAGI AHAMIYATI
Annotatsiya Suzish inson sog‘lomligini mustahkamlovchi, yurak-qon tomir tizimini kuchaytiruvchi va harakat koordinatsiyasini rivojlantiruvchi eng samarali sport turlaridan biridir. O‘zbekistonda suzish mustaqillikdan keyin jadal rivojlanib, bugungi kunda jismoniy tarbiya tizimining ajralmas qismiga aylandi. Davlat siyosati doirasida qurilgan zamonaviy basseynlar, sport maktablari, murabbiylik dasturlari va yoshlar o‘rtasida o‘tkazilayotgan musobaqalar natijasida O‘zbekiston suzuvchilari xalqaro maydonda ham muvaffaqiyatlarga erishmoqdalar. Maqolada suzish sportining tarixiy ildizlari, o‘quv-tarbiya tizimidagi o‘rni, ilmiy tahlil, statistika va istiqbollari tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar: Suzish, sport, jismoniy tarbiya, O‘zbekiston, sog‘lom turmush, sport infratuzilmasi, yoshlar sporti, suv xavfsizligi, xalqaro musobaqa, Olimpiya, 2024–2025.
MILLIY KURASH — O‘ZBEKISTONNING JAHON SPORT SAHNASIDAGI FAXRI
Annotatsiya Kurash — o‘zbek xalqining ko‘p asrlik tarixiga ega milliy sport turi bo‘lib, u nafaqat jismoniy chiniqish, balki ma’naviy tarbiya, halollik, jasorat va mardlik maktabi hamdir. Bugungi kunda milliy kurash O‘zbekistonning ramzlaridan biriga aylangan bo‘lib, u xalqaro sport tashkilotlari tomonidan tan olingan va 100 dan ortiq davlatlarda faol rivojlanmoqda. Maqolada kurashning tarixiy manbalari, shakllanish bosqichlari, O‘zbekistondagi rivojlanish siyosati, ilmiy-metodik asoslari, sportchilar tayyorgarligi, ijtimoiy ahamiyati va istiqbollari yoritiladi.
Kalit so‘zlar: Kurash, milliy sport, jismoniy tarbiya, ma’naviy meros, sportchi, O‘zbekiston, xalqaro federatsiya, mardlik, an’ana, musobaqa, tarbiya, sport siyosati.
GIMNASTIKA — INSON HARAKAT MADANIYATI VA JISMONIY BARKAMOLLIK ASOSI
Annotatsiya Gimnastika — bu inson harakat madaniyatini, kuch, muvozanat, moslashuvchanlik, ritm va estetikani uyg‘unlashtiruvchi sport turi. Maqolada gimnastikaning nazariy asoslari, uning ijtimoiy, pedagogik, psixologik va fiziologik ahamiyati keng tahlil qilingan. O‘zbekiston gimnastikasining tarixiy rivoji, milliy sport tizimidagi o‘rni, yoshlar orasida ommalashuvi va xalqaro maydondagi muvaffaqiyatlari, shuningdek 2024–2025-yillarda qabul qilingan davlat dasturlari bilan bog‘liq yangiliklar ko‘rib chiqilgan.
Kalit so‘zlar: Gimnastika, sport, jismoniy madaniyat, harakat, texnika, psixologiya, motivatsiya, estetik tarbiya, sog‘lom turmush tarzi, musobaqa, metodika, sportchi tayyorgarligi.
YENGIL ATLETIKA — INSON SALOMATLIGI VA JAMOAVIY RIVOJLANISH OMILI
Yengil atletika — dunyodagi eng qadimiy va eng ommaviy sport turlaridan biri bo‘lib, inson harakat madaniyatining asosi hisoblanadi. Maqolada yengil atletikaning tarixiy ildizlari, rivojlanish bosqichlari, O‘zbekistondagi yutuqlar, sport infratuzilmasi, yoshlar o‘rtasida ommalashuvi, ilmiy-tadqiqotlar va xalqaro tajriba tahlil etilgan. Shuningdek, sohani yanada rivojlantirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan
Kalit so‘zlar: Yengil atletika, yugurish, sakrash, uloqtirish, ko‘pkurash, sport psixologiyasi, jismoniy tayyorgarlik, rekord, sog‘lom turmush tarzi, sport tizimi, motivatsiya, texnologiya.
TENNIS SPORTINING RIVOJLANISHI VA AHAMIYATI
Annotatsiya Mazkur maqolada tennis sportining jahon miqyosida va O‘zbekistonda rivojlanish bosqichlari, ijtimoiy-iqtisodiy va sog‘lomlashtiruvchi ahamiyati, 2024– 2025-yillardagi yangi davlat dasturlari, milliy sport siyosati hamda yoshlar o‘rtasida tennisni ommalashtirish yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Maqolada so‘nggi yillarda tennis infratuzilmasiga kiritilgan sarmoyalar, xalqaro natijalar, shuningdek, raqamli texnologiyalar asosidagi mashg‘ulot uslublari ilmiy tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar: Tennis, sport, O‘zbekiston, sog‘lom turmush tarzi, yoshlar siyosati, texnologiya, musobaqa, jismoniy tarbiya, milliy rivojlanish, raqamli transformatsiya.
YANGI O‘ZBEKISTON DAVRIDA VOLEYBOL SPORTINING RIVOJLANISHI
Annotatsiya Mazkur maqolada Yangi O‘zbekiston davrida voleybol sportining rivojlanish jarayoni, davlat siyosati asosida amalga oshirilayotgan islohotlar, sport infratuzilmasining yangilanishi, yoshlar orasida ommalashuvi, ayollar voleybolining o‘sishi va xalqaro maydondagi yutuqlar tahlil etiladi. Shuningdek, voleybol sportining ijtimoiy ahamiyati, ilmiy tadqiqotlar, sport texnologiyalarining qo‘llanilishi hamda istiqboldagi yo‘nalishlar yoritilgan.
Kalit so‘zlar: Voleybol, sport siyosati, jismoniy tarbiya, yoshlar, sog‘lom turmush, raqamli texnologiyalar, sport infratuzilmasi, ayollar sporti, xalqaro hamkorlik, O‘zbekiston sport tizimi.
YANGI O‘ZBEKISTON DAVRIDA KIKBOKSING SPORTINING RIVOJLANISHI VA UNING JAMOAT HAYOTIDAGI O‘RNI
Ushbu maqolada kikboksing sportining O‘zbekistonda shakllanishi, rivojlanish bosqichlari, davlat siyosatidagi o‘rni, yoshlar tarbiyasiga ta’siri, zamonaviy texnologiyalar bilan uyg‘unlashuvi, xalqaro aloqalar va ilmiy izlanishlar asosida tahlil qilingan. Maqola sportni ommalashtirish, yoshlar sog‘lom turmush tarzini shakllantirish hamda kikboksingni milliy qadriyatlar bilan uyg‘unlashtirish masalalariga bag‘ishlangan.
Kalit so‘zlar: Kikboksing, sport siyosati, jismoniy tarbiya, yoshlar, sog‘lom turmush, innovatsiya, gender tengligi, milliy sport, raqamli texnologiya, xalqaro hamkorlik, ijtimoiy integratsiya.
YANGI O‘ZBEKISTON DAVRIDA MUAY THAI SPORTINING RIVOJLANISHI
Annotatsiya Mazkur maqolada Yangi O‘zbekiston davrida Muay Thai (tay boksi) sportining jadal rivojlanish jarayonlari, sport siyosatida tutgan o‘rni, yoshlar tarbiyasidagi ahamiyati, xalqaro musobaqalardagi natijalari, 2024–2025-yillardagi statistik ko‘rsatkichlar hamda sport infratuzilmasining modernizatsiyasi tahlil qilinadi. Tadqiqotda O‘zbekistonning sport diplomatiyasida Muay Thai sportining strategik o‘rni, raqamli texnologiyalar asosida tayyorgarlik tizimi va gender tenglik masalalari ham yoritilgan.
Kalit so‘zlar: Muay Thai, tay boksi, jang san’ati, Yangi O‘zbekiston, sport siyosati, yoshlar tarbiyasi, sog‘lom turmush, xalqaro musobaqalar, raqamli sport tizimi, sport infratuzilmasi.
YANGI O‘ZBEKISTON DAVRIDA TAEKVONDO SPORTINING RIVOJLANISHI
Annotatsiya Mazkur maqolada Yangi O‘zbekiston davrida taekvondo sportining shakllanishi, rivojlanish bosqichlari, davlat siyosati doirasida qo‘llab-quvvatlash choralari, xalqaro musobaqalardagi yutuqlar hamda istiqbolli rejalar tahlil qilinadi. 2024–2025-yillar ma’lumotlari asosida O‘zbekiston taekvondosining raqamli transformatsiyasi, yoshlar orasidagi ommalashuvi, ayollar ishtirokining ortishi va xalqaro reytingdagi yuksalish holati yoritiladi.
Kalit so‘zlar: Taekvondo, sport siyosati, Yangi O‘zbekiston, yoshlar, ayollar ishtiroki, xalqaro hamkorlik, raqamli sport, ijtimoiy ta’sir, jismoniy tarbiya, milliy g‘urur.
FUTBOLNING RIVOJI: YANGI O‘ZBEKISTON DAVRIDA
Ushbu maqolada futbol sport turi sifatida O‘zbekistonda “Yangi O‘zbekiston” davrida rivojlanishi, davlat siyosati, infratuzilma, yoshlar akademiyalari, xalqaro muvaffaqiyatlar va jamiyatdagi o‘rni tahlil qilinadi. 2024-2025 yillar statistikasi asosida futbolning yoshlar tarbiyasidagi roli, hududiy farqlar, gender masalalari va texnologik yangilanishlar ham ko‘rib chiqiladi. Maqolada so‘nggi yillarda futbol bo‘yicha amalga oshirilgan dasturlar va muvaffaqiyatlar, jumladan xalqaro musobaqalarda ishtirok, Superliga o‘yini statistikasi va infratuzilma rivoji keltiriladi.
Kalit so‘zlar: Futbol, O‘zbekiston, jismoniy tarbiya, sport infratuzilmasi, yoshlar futboli, xalqaro muvaffaqiyat, gender tengligi, 2024-2025.
YANGI O‘ZBEKISTON DAVRIDA JISMONIY TARBIYA VA SPORTNING RIVOJLANISHI (2024-2025 YILLAR KONTEKSTIDA)
Annotatsiya Ushbu maqolada Oʻzbekistonda “Yangi O‘zbekiston” davrida jismoniy tarbiya va sport sohasida amalga oshirilayotgan islohotlar, davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlari, sport infratuzilmasining kengayishi va yoshlar faoliyatiga qaratilgan chora-tadbirlar tahlil qilinadi. Maxsus ravishda 2024 va 2025 yillardagi yangilangan statistik ma’lumotlar, davlat dasturlari, huquqiy hujjatlar va xalqaro tajriba asosida sportning ijtimoiy va iqtisodiy ahamiyati ko‘rib chiqiladi. Maqola jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirish orqali sog‘lom turmush tarzi va milliy g‘ururni shakllantirish istiqbollari haqida xulosalar beradi.
Kalit so‘zlar: Yangi O‘zbekiston; jismoniy tarbiya; sport; sport infratuzilmasi; yoshlar siyosati; sog‘lom turmush tarzi; 2024-2025; davlat siyosati; xalqaro muvaffaqiyatlar.
Erkinjonov Muhammadjon Sherzodbek O’g’li
INGLIZ TILINI O'QITISH JARAYONIDA SUN'IY INTELLEKTDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGINI OSHIRISH MEXANIZMLARI
Annotation:Mazkur maqolada bugungi globallashib borayotgan davrda texnika mo'jizasi sifatida qaralayotgan sun'iy intellekt,uning keng imkoniyatlari, xususan, xorijiy tillarni, jumladan, ingliz tilini o'rgatish jarayonida sun'iy intellekt yaratayotgan keng imkoniyatlar hamda afzalliklar talqin qilinadi.Shu jumladan,ingliz tilini o'rgatish jarayonida sun'iy intellektdan qanday foydalana olish va bu orqali qanday til o'rganish jarayonini osonlashtirish hamda samaradorlikni oshirish yo'llari va Sun'iy intellekt(SI)asosidagi vositalar o'quvchilarning individual ehtiyojlarini hisobga olgan holda ta'lim jarayonini shaxsga yo'naltitilgan tarzda tashkil etishga xizmat qilishi atroflicha tahlil qilingan.
Kalit so'zlar:Sun'iy intellekt,Xorijiy tillarni o'qitish,Ingliz tili,ta'lim texnologiyasi,innovatsion metodika,raqamli ta'lim.
UMUMIY OVQATLANISH KORXONALARIDA SIFAT MENEJMENTI TIZIMLARINI MILLIY VA XALQARO STANDARTLAR ASOSIDA MUVOFIQLASHTIRISH HAMDA AMALIY TAKOMILLASHTIRISH ISTIQBOLLARI
ANNOTATSIYA Ushbu maqolada umumiy ovqatlanish korxonalarida sifat menejmenti tizimlarini milliy va xalqaro standartlar asosida muvofiqlashtirish hamda ularni amaliy takomillashtirish istiqbollari yoritilgan. Tadqiqot davomida O‘zbekiston Respublikasida amalda bo‘lgan “Mahsulot va xizmatlar sifati to‘g‘risida”gi qonun, ISO 9001:2015 sifat menejmenti standarti va “Oziq-ovqat xavfsizligi to‘g‘risida”gi me’yoriy hujjatlar amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada Toshkent shahridagi zamonaviy umumiy ovqatlanish tarmoqlari misolida sifat nazorati, mijozlar qoniqishini o‘lchash, raqamli texnologiyalarni (masalan, onlayn buyurtma tizimi va real vaqtli sifat monitoringi) joriy etish tajribalari amaliy asosda ko‘rib chiqiladi. Maqolada boshqaruv jarayonini innovatsion yondashuvlar bilan uyg‘unlashtirish, xodimlar malakasini oshirish, sanitariya-gigiyena standartlariga rioya etish va iste’molchilarning ishonchini mustahkamlash yo‘nalishlari ham keng yoritilgan. Natijada, umumiy ovqatlanish korxonalarida sifat menejmentini milliy va xalqaro tajriba asosida takomillashtirishning amaliy yo‘llari ko‘rsatilib, istiqbolli strategiyalar ilgari suriladi.
Kalit so‘zlar: Umumiy ovqatlanish korxonalari, sifat menejmenti, ISO 9001:2015, xalqaro standartlar, O‘zbekiston Respublikasi, oziq-ovqat xavfsizligi, boshqaruv jarayoni, raqamli texnologiyalar.
ФОРМИРОВАНИЕ ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ УЧАЩИХСЯ НАЧАЛЬНОЙ ШКОЛЫ СРЕДСТВАМИ ФИЗИЧЕСКОГО ВОСПИТАНИЯ
Аннотация. В статье рассматривается процесс формирования профессиональной компетентности учащихся начальных классов через уроки физического воспитания. Отмечено, что физическая активность, упражнения и спортивные игры способствуют развитию социальных, коммуникативных и профессиональных навыков учеников. Через физическое воспитание дети формируют ответственность, трудолюбие и умение работать в команде.
Ключевые слова: физическое воспитание, профессиональная компетентность, начальные классы, ученик, развитие.
TECHNIQUE TRANSLATION IS A TYPE OF SPECIAL TRANSLATION
Annotation In this article we are talking about the translation of military texts and materials affecting the successful mastery of a foreign language by military personnel. A new requirement for language training specialist means the need to improve the language abilities of students and increase their motivation to learn languages. Some types and ways of translations, typical properties of the transfer of military materials are considered. Some studies of the translation of military terms have been studied.
Key words: Foreign language, military translation, military term, process, military literature, technical, Army, translation characteristics
OLIY HARBIY TA’LIM MUASSASALARIDA CHET TILLARNI O‘RGATISHDA INNOVATSION YONDASHUVLAR VA CHET TILLARIDAN KIRIB KELGAN HARBIY ATAMALARNI O‘RGANISH
Annotatsiya.Ushbu maqolada harbiy oliy o‘quv yurtlarida chet tillarni, xususan, ingliz va fransuz tillarini o‘rgatishda qo‘llanilayotgan innovatsion yondashuvlar va yuzaga keladigan muammolarni bartaraf etish usullari bayon etiladi. Shuningdek, xalqaro xavfsizlik va diplomatik aloqalarda katta rol o‘ynovchi fransuz tilidan kirib kelgan harbiy atamalarning ahamiyati tahlil qilinadi. Harbiy ta’lim tizimida zamonaviy texnologiyalar va xorijiy harbiy iboralarni samarali o‘zlashtirish bo‘yicha tavsiyalar berilgan.
Kalit so'zlar.Harbiy ta'lim, chet tillar, fransuz terminologiyasi, innovatsion yondashuvlar, harbiy terminologiya, xalqaro xavfsizlik
THE STAGES OF DEVELOPING COMMUNICATIVE COMPETENCE IN THE PROCESS OF TEACHING FOREIGN LANGUAGES.
Abstract: This article explores the stages of developing communicative competence in foreign language teaching. It emphasizes the importance of communicative competence as a core objective in language education, outlining a systematic approach that teachers can adopt to enhance students’ language skills. The stages discussed include awareness, practice, application, and assessment, each playing a crucial role in fostering effective communication abilities. The article aims to provide educators with practical strategies to implement these stages in their teaching practices.
Keywords Communicative Competence Foreign Language Teaching
Language Education Language Skills Development Teaching Strategies Language Learning Stages
HAZM TIZIMINING FIZIOLOGIYASI. HAZM TURLARI
Kirish Inson organizmining eng muhim tizimlaridan biri — bu hazm tizimi (ovqat hazm qilish tizimi) bo‘lib, u hayot faoliyatining asosiy sharti — oziqlanish jarayonini ta’minlaydi. Har bir hujayra, to‘qima va a’zo o‘z funksiyasini bajarish uchun energiya va plastik moddalarga muhtoj. Shu energiya va qurilish moddalari hazm tizimi orqali olinadi. Shu sababli hazm tizimining dolzarbligi tibbiyot, biologiya, fiziologiya, gigiyena va klinik fanlar nuqtai nazaridan nihoyatda katta ahamiyatga ega.
Kalit so'zlar:autolitik hazm, distant hazm, fagotsitoz, pinotsitoz, mikrovorsinka, mukopolisaxarid, glikokaliks, parakrin mexanizmi, transsitoz, inkretor, ezofagotamiya usuli, rediotelemetrik.
TALABA-YOSHLARNING TASHABBUSLARINI QO‘LLAB- QUVVATLASHDA INNOVATSION LOYIHALAR AHAMIYATI
Annotatsiya. Mazkur maqolada oliy ta’lim tizimida talaba-yoshlarning ijodiy g‘oyalarini qo‘llab-quvvatlash va ularni amaliy natijaga yo‘naltirishda innovatsion loyihalarning o‘rni va ahamiyati tahlil qilingan. Innovatsion muhit talabalarning tashabbuskorligini rivojlantiradi, ularni ilmiy-ijodiy faoliyatga keng jalb etadi hamda startap madaniyatini shakllantirishga xizmat qiladi. Shuningdek, maqolada innovatsion loyihalarni samarali tashkil etishning zamonaviy mexanizmlari va ularning ta’lim jarayoniga ta’siri yoritilgan.
Kalit so‘zlar: innovatsion loyiha, talaba-yoshlar, tashabbus, startap, kreativ fikrlash, oliy ta’lim, innovatsion muhit, yoshlar siyosati.
FAOL O‘QITISH METODLARI ORQALI O‘QUVCHILAR TANQIDIY FIKRLASHINI RIVOJLANTIRISH
Annotatsiya: Ushbu maqolada faol o‘qitish metodlarining o‘quvchilarda tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirishdagi o‘rni va ahamiyati tahlil qilingan. Tadqiqotda zamonaviy pedagogik yondashuvlar, xususan, interfaol metodlar — “Aqliy hujum”, “Klaster”, “Bahs-munozara”, “Venn diagrammasi”, “Fishbone” va boshqa usullarning o‘quvchilarning mustaqil, tahliliy va mantiqiy fikrlash qobiliyatlariga ta’siri o‘rganiladi. Maqolada faol o‘qitish metodlarining an’anaviy yondashuvlardan farqli jihatlari, ularning o‘quvchilarda bilimga ongli munosabatni shakllantirishdagi o‘rni hamda o‘quv jarayonini motivatsion jihatdan faollashtirishdagi roli yoritilgan. Natijada, faol metodlar asosida tashkil etilgan darslar o‘quvchilarning tanqidiy fikrlashini rivojlantirishning samarali vositasi ekanligi asoslab berilgan.
Kalit so‘zlar: faol o‘qitish metodlari, tanqidiy fikrlash, interfaol ta’lim, tahliliy fikrlash, o‘quv motivatsiyasi, ijodkorlik.
XORIJIY TILLARNI O‘QITISH METODOLOGIYASINI MODERNIZATSIYA QILISH MUAMMOLARI: MAHALLIY VA XORIJIY TAJRIBA. TA’LIMDA ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALARNING O‘RNI.
Anatatsiya: Mazkur ishda ta’lim jarayonida zamonaviy texnologiyalarning tutgan o‘rni, ularning samaradorlikka ta’siri va o‘quvchilarning bilim olish jarayonini qanday yengillashtirishi yoritilgan. Bugungi kunda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, multimedia vositalari, masofaviy ta’lim platformalari va sun’iy intellekt asosidagi dasturlar ta’lim tizimining ajralmas qismiga aylanmoqda. Ushbu ishda zamonaviy texnologiyalarning afzalliklari, amaliy qo‘llanilishi, shuningdek, ular bilan bog‘liq ayrim muammolar va ularni hal etish yo‘llari haqida fikr yuritilgan. Ta’limdagi innovatsion texnologiyalar ta’limni tartibga solish, uni to’g’ri yo’nalishga yo’naltirish imkonini beradi. Mavzu bo‘yicha olib borilgan tahlillar asosida ta’lim sifatini oshirishda texnologiyalardan oqilona foydalanish zarurligi asoslab berilgan.
Kalit so'zlar: Ta’lim, axborot texnologiyalari, innovatsiya, kompleks faoliyat, axborotkommunikatsiya texnologiyalari, didaktik texnologiyalar.
РОЛЬ ПОЛИМОРФИЗМА ГАПТОГЛОБИНА В ИЗМЕНЕНИИ УРОВНЯ ОКСИДА АЗОТА У БОЛЬНЫХ РЕВМАТОИДНЫМ АРТРИТОМ
Актуальность исследования. Ревматоидный артрит (РА) – представляет собой хроническое аутоиммунное воспалительное заболевание соединительной ткани, преимущественно поражающее суставы и приводящее к их деструкции, деформации и потере функции. Заболевание характеризуется системным поражением, что обусловлено активацией иммунной системы и развитием стойкого воспалительного процесса. Несмотря на значительный прогресс в понимании патогенеза РА, многие механизмы, лежащие в основе его развития и прогрессирования, остаются до конца не изученными. Одним из ключевых медиаторов воспаления при РА считается оксид азота (NO) — молекула, играющая важную роль в регуляции сосудистого тонуса, иммунных реакций и апоптоза клеток. Избыточная продукция оксида азота способствует повреждению тканей, активации воспалительных клеток и прогрессированию патологического процесса в суставах. Важным фактором, влияющим на интенсивность воспаления и антиоксидантную защиту организма, является гаптоглобин — белок плазмы крови, обладающий антиоксидантными свойствами. Известно, что различные генетические варианты (полиморфизмы) гаптоглобина могут определять индивидуальные различия в выраженности воспалительной реакции и степени оксидативного стресса. Изучение взаимосвязи между уровнем оксида азота и полиморфизмом гаптоглобина у больных ревматоидным артритом имеет важное научное и практическое значение, так как позволяет глубже понять механизмы патогенеза заболевания и может способствовать разработке более персонализированных подходов к диагностике и лечению. Диагностика основана на анализе спе- цифических клинических проявлений, результатов лабораторных и рентгенологических исследований.
Ключевые слова: сустав, деструкция, артрит, поражение, электрофорез, фенотип, гаптоглобин, хемокин, кровь, больной.
EXINOKOKK SUYUQLIKLARIDAGI MIKROORGANIZMLARNI ANIQLASH
Annotatsiya. Sayyoramizning turli hududlaridagi g‘ayrioddiy bioekologik sharoitlar hayvonlar va insonlar salomatligiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. So‘nggi yillarda hayvon va o‘simlik olamida yashovchi organizmlarda exinokokkoz kasalligini o‘rganishga oid ko‘plab ilmiy tadqiqotlar olib borilmoqda. Bugungi kunda bir qator mamlakatlarda lichinka tsestodozlari, shu jumladan echinokokk gidatidozlarini oldini olish maqsadida samarali diagnostik usullar va vaktsinalarni yaratish bo‘yicha faol izlanishlar olib borilmoqda. Buning uchun shtammlarni tiplash hamda qo‘zg‘atuvchining genetik xususiyatlarini aniqlash zarurdir. Tadqiqot davomida echinokokkoz bilan kasallangan bemorlardan olingan kista suyuqliklari mikrobiologik tahlil qilindi. Olingan namunalar madaniyat usuli orqali turli ozuqa muhitlariga ekilib, mikroorganizmlarning morfologik va biokimyoviy belgilariga ko‘ra identifikatsiya qilindi. Shuningdek, ajratib olingan mikroorganizmlarning antibiotiklarga sezuvchanligi aniqlanib, ularning patogenlik darajasi baholandi. O‘tkazilgan tadqiqot natijalari exinokokk suyuqliklarida ko‘p hollarda opportunistik bakteriyalar (Staphylococcus, Streptococcus, Escherichia coli va boshqalar) uchrashini ko‘rsatdi. Ushbu ma’lumotlar exinokokkoz kasalligini kompleks davolashda mikrobiologik nazoratni kuchaytirish zarurligini tasdiqlaydi.
Kalit so‘zlar: hayvonlar, mikroblar florasi, exinokokk pufagi, bakteriologik tadqiqotlar, lichinkali tsestodozlar, odamlar.
AXBOROT URUSHLARINING TUSHUNCHA VA MOHIYATI
Annotatsiya Mazkur maqolada axborot urushlari tushunchasi, ularning tarixiy shakllanish jarayoni, zamonaviy talqinlari va mohiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, axborot urushlarining siyosiy, harbiy, iqtisodiy hamda mafkuraviy o‘lchamlari yoritilib, ularning milliy xavfsizlikka ta’siri ilmiy nuqtayi nazardan asoslanadi. Maqolada axborot urushlari vositalari, strategiyalari va xalqaro tajribalar misolida ularning mohiyati ochib beriladi.
Kalit so‘zlar: axborot urushi, axborot xavfsizligi, dezinformatsiya, propaganda, psixologik ta’sir, media manipulyatsiya, raqamli geosiyosat.
JAMOAT XAVFSIZLIGINI TA’MINLASH TUSHUNCHASI VA UNING HUQUQIY ASOSLARI
Annotatsiya: maqolada jamoat xavfsizligini ta’minlash tushunchasi, uning mohiyati va huquqiy asoslari tahlil etilgan. Jamoat xavfsizligi shaxs, jamiyat va davlatning hayoti hamda mulkini turli tahdidlardan himoya qilishga qaratilgan holat ekanligi ta’kidlangan. Shuningdek, “Xavfsiz shahar”, “Xavfsiz mahalla” dasturlari va fuqarolar ishtirokini kuchaytirish choralari yoritilgan. Tadqiqot natijalari sohadagi huquqiy islohotlarni takomillashtirishga xizmat qiladi.
Калит сўзлар: жамоат хавфсизлиги, ҳуқуқий асослар, давлат сиёсати, хавфсиз шаҳар, профилактика.
XALQARO HAMKORLIK: ENERGIYA, TA'LIM VA TURIZM YO'NALISHIDAGI YANGI IMKONIYATLAR
Zamonaviy dunyoda xalqaro hamkorlik globallashuv sharoitida tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. XXI asrda butun dunyo davlatlari o'rtasidagi o'zaro bog'liqlik kuchayib, energiya, ta'lim va turizm sohalari xalqaro hamkorlikning eng dolzarb yo'nalishlari sifatida ajralib turibdi. Ushbu sohalardagi hamkorlik nafaqat iqtisodiy rivojlanish, balki ekologik barqarorlik, madaniy almashinuv va ijtimoiy taraqqiyot uchun ham strategik ahamiyatga ega. So'nggi yillarda o'tkazilgan xalqaro uchrashuvlar va sammitlar asosida ushbu sohalardagi yangi imkoniyatlar va istiqbollarni chuqur o'rganish, kelajakdagi rivojlanish yo'nalishlarini aniqlash muhim vazifalardan biridir. Global migratsiya, iqlim o'zgarishi, texnologik taraqqiyot va pandemiyalar kabi global muammolar xalqaro hamkorlikni yanada muhimlashtirmoqda. Energiya xavfsizligi, sifatli ta'lim va barqaror turizm zamonaviy jamiyatning asosiy ehtiyojlariga aylanib, davlatlar o'rtasidagi hamkorlikni talab qilmokda. Ushbu maqolada xalqaro hamkorlikning uchta asosiy yo'nalishi - energiya, ta'lim va turizm sohalaridagi so'nggi tendensiyalar, muammolar va yechimlar kompleks tahlil qilinadi.
KORONAVIRUS INFEKSIYASI FONIDA BOLALARDA UCHRAYDIGAN PATOGEN MIKROBLARNI ANIQLASH VA TAHLIL QILISH
Mavzuning dolzarbligi: Xozirgi vaktda koronovirus infektsiyasida yukori nafas yoʼllarida uchraydigan patogen qoʼzgʼatuvchilar keng tarqalishi va insonlarda surunkali kasalliklardan bronxit, pnevmoniya koʼpayib ketayotganligi kutilmoqda. Oqibatda insonlarda virusli kasalliklardan keyin bakterial kasalliklar bilan kasallanish koʼpayishini statistik maʼlumotlardan bilish mumkin. Koronovirus infektsiyasi fonida bir qancha bakterial kasalliklarning klinik belgisi oʼzgarib ketishi kuzatilmoqda. Natijada insonlarning kasallikka qarshi kurashuvchanligi va ruhiy holatiga salbiy taʼsir koʼrsatadi.
Kalit soʼzlar: bronxit, pnevmoniya, morfologiya, mikroflora, patogen, koronovirus, infektsiya, bakterial kasalliklar, stafilokokk.
TIL O‘RGANISH ORZULARNI RO‘YOBGA CHIQARADI
Annotatsiya. Ushbu maqolada xorijiy tillarni o‘rganishning inson tafakkuri, kasbiy rivojlanish, shaxsiy muvaffaqiyat va madaniyatlararo muloqotdagi o‘rni tahlil etilgan. Til o‘rganish jarayoni inson orzularini amalga oshirish, dunyoqarashni kengaytirish, madaniyatlar o‘rtasidagi ko‘prik bo‘lish vositasi sifatida baholangan. Maqolada tilni bilish faqat muloqot vositasi emas, balki o‘zlikni anglash, dunyoni chuqurroq his qilish va ijtimoiy faollikni kuchaytiruvchi omil sifatida talqin etiladi.
Kalit so‘zlar: til o‘rganish, madaniyat, orzu, tafakkur, shaxsiy rivojlanish, kommunikatsiya, o‘zlikni anglash, ijtimoiy muvaffaqiyat.
“SHATRANJNING AMIR TEMUR HUKMRONLIGIDAGI ROLI: STRATEGIYA VA SIYOSAT
Ushbu maqola Amir Temur va shatranj o‘yinining o‘rtasidagi bog‘lanishni chuqur o‘rganadi. Shatranj, asrlar davomida intellektual o‘yin sifatida qadrlangan bo‘lib, hukmdorlar va sarkardalar orasida ulkan strategik tafakkurning namoyishiga aylangan. Amir Temur, o‘zining harbiy g‘alabalari va siyosiy qarorlari bilan dunyoga mashhur bo‘lsa-da, uning strategik fikrlash tarzida shatranj o‘yinining ta’siri sezilarli darajada bo‘lgan. Maqola, shatranj o‘yini va Temurning harbiy va siyosiy qarorlar o‘rtasidagi o‘xshashliklarni tahlil qilib, uning davlatni boshqarishda qanday murakkab strategiyalarni qo‘llaganini ochib beradi. Shuningdek, Temuriylar davrida shatranjning madaniy va ilmiy jihatlari ham alohida o‘rganiladi.
Kalit So‘zlar:  Amir Temur  Shatranj  Strategik fikrlash  Temuriylar  Harbiy strategiya  Siyosiy boshqaruv  Intellektual o‘yin  Madaniyat va ilm-fan  O‘rta Osiyo tarix  Shatranj o‘yini
SHAYX SHAMSIDDIN KULOL MAQBARASI ESHIGI: AMIR TEMUR MUZEYIDAGI ULKAN MADANIY MEROS
Annotatsiya: Shayx Shamsiddin Kulol maqbarasi eshigi Shahrisabz shahridagi eng qadimiy va ahamiyatli yodgorliklardan biridir. Bu maqbara eshigi o‘zining murakkab naqshlari, o‘ymakorligi va tarixiy ahamiyati bilan ajralib turadi. Eshik o‘zida Shayx Shamsiddin Kulolning diniy va tasavvufiy qarashlarini aks ettirgan yozuvlar bilan bezatilgan. Hozirda maqbara eshigi “Shahrisabz” Davlat Muzey- Qo‘riqxonasining Amir Temur muzeyida saqlanadi. Mazkur maqolada maqbaraning tarixiy ahamiyati, uning eshigi va uning Amir Temur muzeyidagi o‘rni haqida batafsil ma'lumot berilgan.
Kalit so‘zlar: Shayx Shamsiddin Kulol, maqbara, Shahrisabz, Amir Temur muzeyi, eshik, tarixiy yodgorlik, me’moriyat, naqshlar, tasavvuf, Timuridlar davri.