"Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi" jurnali pedagogik faoliyat bilan shug‘ullanayotgan professor -o‘qituvchlarning faoliyatini keng miqyosda yoritish va ularning ta’lim rivojiga qo‘shayotgan xissalari, ilmiy yutuqlarini o‘z saxifalarida aks ettirgan xolda respublika miqyosida va undan tashqarida keng ommani qo‘llab quvvatlash va soxani rivojlantirish maqsadiga safarbar etishdan iborat.
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNING RIVOJLANISHI VA TA'LIM TARBIYASI
Annotatsiya: Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarning har tomonlama jismoniy,emotional va ijtimoiy rivojlanish , xususiyatlari zamonaviy ta'lim tarbiya usullari hamda bu jarayonda ota-ona va maktabgacha ta'lim tashkilotlarining hamkorligi yoritilgan.Shuningdek, raqamli texnalogiyalar asrida bolalar tarbiyasidagi dolzarb muammolar va ularning yechimlari tahlil qilingan
Kalit sòzlar: Maktabgacha ta'lim ,shaxs shakllanishi ,motorika,òyin orqali òrganish,emotsional intellekt,gadjetlar ijtimoiy moslashuv.
KESARCHA KESISH: KO‘RSATMALAR, AFZALLIK VA XAVFLARI
Kesarcha kesish zamonaviy akusherlik amaliyotida ona va homila hayotini saqlab qolishga qaratilgan eng muhim jarrohlik usullaridan biridir. So‘nggi o‘n yilliklarda dunyo bo‘yicha kesarcha kesish amaliyotlari sonining ortishi ushbu operatsiyaning samaradorligi, afzalliklari hamda xavf omillarini chuqur o‘rganishni talab qilmoqda. Ushbu maqolada kesarcha kesishning tibbiy ko‘rsatmalari, operatsiyaning afzalliklari, ona va chaqaloq uchun yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan asoratlari, shuningdek, xalqaro ilmiy manbalar asosida tahliliy xulosalar keltirilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, kesarcha kesish faqat tibbiy zarurat mavjud bo‘lganda bajarilgandagina ona va bola salomatligi uchun maksimal foyda beradi.
Kalit so‘zlar: kesarcha kesish, sezaryen, akusherlik, tug‘ruq, ona salomatligi, neonatal yordam, operativ tug‘ruq, homila, jarrohlik, reproduktiv salomatlik.
EFL TEACHERS’ PERCEPTIONS OF MOBILE-ASSISTED LANGUAGE LEARNING INTEGRATION IN VOCABULARY INSTRUCTION
Abstract While a substantial body of research has examined learners’ engagement with mobile-assisted language learning (MALL), considerably less attention has been paid to how the teachers responsible for implementing these tools actually perceive them. Teachers’ beliefs about a technology’s usefulness, their confidence in using it, and the institutional constraints they operate under are widely recognized as decisive factors in whether classroom technology adoption succeeds or stalls. This study examined EFL teachers’ perceptions of integrating mobile applications into vocabulary instruction, drawing on the Technology Acceptance Model (Davis, 1989), the Technological Pedagogical Content Knowledge framework (Mishra & Koehler, 2006), and Ertmer’s (1999) distinction between first-order and second-order barriers to technology integration. A qualitative-dominant, mixed-methods design was used with 12 EFL teachers at Ixlos International School in Tashkent, combining a short questionnaire with semi-structured interviews, analyzed thematically following Braun and Clarke (2006). Findings suggest that teachers broadly perceived mobile applications as useful for vocabulary reinforcement and learner engagement, but expressed reservations rooted in classroom management concerns, uneven student device access, and uncertainty about how to pedagogically integrate application-based practice with existing curricular demands. The discussion situates these findings within the broader MALL literature and considers implications for teacher training and institutional support in the Uzbekistani EFL context.
Keywords: EFL teachers, teacher perceptions, mobile-assisted language learning (MALL), vocabulary instruction, technology integration, TPACK
BOSHLANG‘ICH SINF DARSLIKLARINING TUZILISHI VA DIDAKTIK IMKONIYATLARI
Annotatsiya: Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf darsliklarining zamonaviy tuzilishi, ularning didaktik imkoniyatlari hamda ta’lim jarayonidagi o‘rni tahlil qilingan. Shuningdek, darsliklarning kompetensiyaviy yondashuv asosida ishlab chiqilishi, o‘quvchilarning mustaqil fikrlashi, mantiqiy tafakkuri, ijodkorligi va amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirishdagi ahamiyati yoritilgan. Darsliklarni takomillashtirishning asosiy yo‘nalishlari sifatida raqamli ta’lim resurslari, interaktiv topshiriqlar va multimediya vositalaridan foydalanishning didaktik afzalliklari asoslab berilgan.
Kalit so‘zlar: Boshlang‘ich ta’lim, darslik, didaktika, kompetensiya, o‘quv materiali, metodika, ta’lim sifati, interfaol ta’lim, raqamli texnologiyalar.
PERSONALIZED LEARNING THROUGH ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN ENGLISH LANGUAGE EDUCATION
Abstract. Artificial Intelligence (AI) has transformed modern education by enabling personalized learning experiences that meet the diverse needs of individual students. In English language education, AI-powered technologies provide adaptive instruction, instant feedback, personalized learning paths, and interactive learning environments that improve students' language proficiency and motivation. Unlike traditional classroom instruction, where all learners often receive the same materials and pace of instruction, AI allows educational content to be tailored according to students' abilities, learning styles, and progress. This article explores the role of artificial intelligence in personalized English language learning, discusses its advantages and challenges, and highlights practical applications of AI in English language education.
Keywords: Artificial Intelligence, personalized learning, English language education, adaptive learning, language acquisition, digital education, intelligent tutoring systems.
AVTOGREYDERLARNING TURLI EKSPLUATATSIYA SHAROITLARIDA YOQILG’I SARFINI ANIQLASH USULLARI
Annotatsiya:Mazkur maqolada avtogreyderlarning turli ekspluatatsiya sharoitlarida yoqilg‘i sarfini aniqlash masalalari tahlil qilingan. Tadqiqot jarayonida yoqilg‘i sarfiga ta’sir etuvchi asosiy omillar — mashinaning texnik holati, bajarilayotgan ish turi, dvigatel yuklamasi, grunt xususiyatlari hamda relyef sharoitlari kompleks ravishda ko‘rib chiqildi. Yoqilg‘i sarfini baholashning amaliy va nazariy metodlari o‘rganilib, ularning qo‘llash samaradorligi taqqoslandi. Bevosita o‘lchash usuli hamda dvigatel quvvatiga asoslangan hisoblash metodlaridan foydalanish yoqilg‘i iste’molini aniqroq aniqlash imkonini berishi asoslab berildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, og‘ir va notekis ekspluatatsiya sharoitlarida avtogreyderlarning yoqilg‘i sarfi sezilarli darajada ortadi, bu esa texnikadan foydalanish samaradorligiga bevosita ta’sir qiladi. Shu munosabat bilan yoqilg‘i sarfini optimallashtirishga qaratilgan yondashuvlarni ishlab chiqish yo‘l-qurilish ishlarining iqtisodiy ko‘rsatkichlarini yaxshilashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Kalit so‘zlar:Avtogreyder, yoqilg‘i sarfi, ekspluatatsiya sharoitlari, dvigatel yuklamasi, yo‘l-qurilish texnikasi, grunt turi, relyef sharoiti, energiya samaradorligi, yoqilg‘i iste’molini aniqlash, texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlar, monitoring, optimallashtirish.
FAOL O'QUVCHI — FAOL FUQARO: MAKTAB LOYIHALARI ORQALI BOLALARDA VOLUNTARYIZM (KO'NGILLILIK) VA MEHR-OQIBAT TUYG'USINI SHAKLLANTIRISH
Annotatsiya: Mazkur maqolada maktab o‘quvchilarida voluntaryizm (ko‘ngillilik) va mehr-oqibat tuyg‘usining shakllanish jarayoni hamda bu yo‘lda maktab loyihalarining o‘rni keng yoritiladi. Maqolada yosh avlod tarbiyasida faol o‘quvchi sifatida ularni jamiyat hayotiga jalb qilish mexanizmlari va ularda ijtimoiy faollik, ixtiyoriylik, hamjihatlik va rahmdillik tuyg‘ularini rivojlantirish uchun samarali usullar, shuningdek, maktabda amalga oshirilayotgan turli ko‘ngilli loyiha va tadbirlarning ahamiyati ochib beriladi.
Kalit so‘zlar: Faol o‘quvchi, voluntaryizm, ko‘ngillilik, mehr-oqibat, maktab loyihasi, ijtimoiy faollik, tarbiya.
RAQAMLI TA'LIM MUHITIDA TARIX FANINI O'QITISH:SUN'IY INTILEKTNING O'RNI VA ISTIQBOLLARI
Annotatsiya: Mazkur maqolada raqamli ta’lim muhiti va sun’iy intellekt imkoniyatlari tarix fanini o‘qitish jarayonida qanday yangi ufqlar ochib berayotgani haqida fikrlar ilgari suriladi. Maqolada sun’iy intellekt texnologiyalari yordamida tarix darslarini interaktiv va innovatsion tarzda tashkil qilish, o‘quvchilar bilimini chuqurlashtirish, mustaqil izlanish va tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish, individual ta’lim yondashuvlarini joriy etish, shuningdek, tarixiy faktlarni raqamli resurslar yordamida o‘zlashtirish samaradorligi yoritiladi. Sun’iy intellekt yordamida ta’limda yuzaga kelayotgan yangi imkoniyatlar va istiqbollar, tarix fanining zamonaviy o‘qitilishi uchun zarur shart-sharoitlar hamda metodik yangiliklar atroflicha muhokama qilinadi.
Kalit so‘zlar: raqamli ta’lim muhiti, tarix, sun’iy intellekt, zamonaviy metodika, innovatsion texnologiyalar, interaktiv ta’lim, o‘quvchi faolligi, individual yondashuv, tarixiy tafakkur.
O’ZBEKISTON TARIXINI O’RGANISHDA O’LKASHUNOSLIK DARSLARINING AHAMIYATI
Annotatsiya: Mazkur maqolada O‘zbekiston tarixini o‘rganishda o‘lkashunoslik darslarining o‘rni va ahamiyati keng yoritilgan. Unda o‘lkashunoslik fanining tarixiy jarayonlarni chuqur o‘rganish, yosh avlodda vatanparvarlik, tarixga hurmat va milliy o‘zligini anglash tuyg‘ularini shakllantirishdagi roli ilmiy asoslangan holda tahlil qilingan. Muallif O‘zbekiston hududlarining tarixiy, madaniy va tabiiy xususiyatlarini o‘rganishda mahalliy materiallar asosidagi o‘lkashunoslik darslari metodikasining ustunliklari va istiqbollari haqida fikr yuritadi, hamda ushbu darslarda zamonaviy texnologiya va interaktiv yondashuvlar qo‘llanilayotganini ta’kidlab o‘tadi. Maqolada O‘zbekiston tarixi fanini o‘qitishda o‘lkashunoslikning didaktik va tarbiyaviy imkoniyatlari misollar asosida ko‘rsatib berilgan.
Kalit so‘zlar: o‘lkashunoslik, tarix, O‘zbekiston, milliy o‘zlik, tarixiy xotira, vatanparvarlik, yosh avlod, tarbiyaviy ahamiyat, interaktiv metodlar.
HUQUQ VA TEXNOLOGIYA, RAQAMLI DAVRNING YANGILIKLARI
Annotatsiya. Mazkur maqolada raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi huquq tizimiga ta’sirining nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilinadi. Sun’iy intellekt, katta ma’lumotlar, blokcheyn va boshqa yuqori texnologiyalarning huquqiy munosabatlarga kirib borishi natijasida vujudga kelayotgan yangi muammolar — sun’iy intellekt tomonidan qabul qilingan qarorlar uchun yuridik javobgarlik, raqamli shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish, “aqlli shartnomalar”ning huquqiy maqomi hamda platforma iqtisodiyotini tartibga solish masalalari ko‘rib chiqiladi. O‘zbekiston Respublikasining ushbu yo‘nalishdagi qonunchilik islohotlari tahlil qilinib, huquq va texnologiya o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlash bo‘yicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqiladi.
Kalit so‘zlar: raqamli huquq, sun’iy intellekt, shaxsiy ma’lumotlar, aqlli shartnoma, blokcheyn, platforma iqtisodiyoti, huquqiy tartibga solish, O‘zbekiston qonunchiligi.
DAVLAT FUQAROLIK XIZMATIDA MASOFAVIY VA GIBRID MEHNATNI HUQUQIY TARTIBGA SOLISHNI TAKOMILLASHTIRISH
Annotatsiya. Ushbu maqolada raqamli texnologiyalar rivojlangan davrda davlat fuqarolik xizmatchilari faoliyatini masofaviy va gibrid shakllarda tashkil etishning huquqiy asoslari tahlil qilinadi. Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat kodeksi 1 va “Davlat fuqarolik xizmati toʻgʻrisida”gi Qonun 2 doirasidagi huquqiy boʻshliqlar, xususan, kiberxavfsizlik, xodimlarning “aloqada boʻlmaslik huquqi” hamda ish vaqtini raqamli KPI orqali baholash muammolari atroflicha koʻrib chiqilgan.
Kalit so‘zlar. Davlat fuqarolik xizmati, masofaviy mehnat, gibrid mehnat, raqamlashtirish, Mehnat kodeksi, axborot xavfsizligi, KPI.
EPIK ASARLAR ASOSIDA O‘QUVCHILARDA KREATIV TAFAKKURNI RIVOJLANTIRUVCHI INTERAKTIV METODLAR TIZIMI
Annatatsiya: Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini kreativ tafakkurini rivojlantiruvchi interaktiv metodlar pedagogik va metodik jihatdan yoritilgan. Tadqiqotda epik asarlarning turlari, ularning o‘quvchilarning kreativ tafakkurini rivojlantirish ko‘nikmalarini shakllantirish tahlil qilinadi. Shuningdek, maqoladabunday asarlarni o‘qitish jarayonida samarali metodlar va yondashuvlar asoslab berilib, o‘quvchilarda kreativ fikrlash, tahlil qilish va xulosa chiqarish ko‘nikmalarini rivojlantirish imkoniyatlari ko‘rsatib o‘tiladi.
Kalit so‘zlar: epik asarlar, kreativ tafakkur, interaktiv metodlar, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari, pedagogik yondashuv
AKKREDITATSIYA EKSPERTLARINI TAYYORLASH VA BAHOLASHDA CHEKLANMA (CHECKLIST) ASOSIDAGI MODELNI TAKOMILLASHTIRISH YO'LLARI
Annotatsiya Maqolada ta'lim tashkilotlarini davlat akkreditatsiyasidan o'tkazishda qatnashuvchi ekspertlarni tayyorlash va ularning faoliyatini baholashda qo'llaniladigan cheklanma (checklist) asosidagi modelning mazmuni, afzalliklari va cheklovlari tahlil qilingan. Mavjud checklist tizimlarining formal-mexanik xususiyati, moslashuvchanlik yetishmasligi va sifat ko'rsatkichlarini chuqur tahlil qilish imkoniyatining cheklanganligi asoslab berilgan. Modelni takomillashtirish maqsadida ko'p darajali checklist strukturasi, kompetentsiyaga asoslangan baholash shkalasi va raqamli nazorat vositalarini joriy etish bo'yicha aniq takliflar ishlab chiqilgan.
Kalit so'zlar: akkreditatsiya eksperti, checklist modeli, ekspertlarni tayyorlash, kompetentsiyaviy baholash, sifat nazorati, akkreditatsiya metodikasi.
TA’LIM SOHASIDA OLIB BORILAYOTGAN ISLOHOTLARNING PEDAGOGLAR FAOLIYATIDAGI O‘RNI
Annotatsiya: Ushbu maqolada O‘zbekistonda ta'lim tizimida amalga oshirilayotgan islohotlarning mazmun-mohiyati hamda ularning pedagoglar kasbiy faoliyatiga ta'siri tahlil qilinadi. Ta'lim sifatini oshirish, zamonaviy pedagogik texnologiyalarni joriy etish, o‘qituvchilarning kasbiy kompetensiyasini rivojlantirish va innovatsion yondashuvlarni amaliyotga tatbiq etish masalalari yoritilgan. Shuningdek, ta'lim islohotlarining pedagogik faoliyat samaradorligini oshirishdagi o‘rni ilmiy-nazariy jihatdan asoslab berilgan.
Kalit so‘zlar: ta'lim islohoti, pedagog, kasbiy kompetensiya, innovatsion ta'lim, pedagogik texnologiya, ta'lim sifati, malaka oshirish, raqamli ta'lim.
RAQAMLI PLATFORMALAR FAOLIYATIDA BUXGALTERIYA HISOBINING O‘ZIGA XOS JIHATLARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada zamonaviy raqamli platformalar (marketpleyslar, agregatorlar, kraudfanding va SaaS platformalari) faoliyatida buxgalteriya hisobini tashkil etish va yuritishning o‘ziga xos xususiyatlari tadqiq etilgan. Maqolada vositachilik operatsiyalari, ko'p tomonlama tranzaksiyalar, virtual aktivlar va obuna (subscription) ko'rinishidagi daromadlarni tan olish bilan bog‘liq hisob muammolari tahlil qilingan. Tadqiqot natijasida raqamli platformalarning o‘ziga xos biznes modellariga mos keladigan buxgalteriya hisobi va soliqqa tortish tizimini takomillashtirish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
Kalit so‘zlar: raqamli platformalar, marketpleys, vositachilik bitimlari, daromadlarni tan olish, tranzaksiyaviy hisob, bulutli infratuzilma, billing tizimlari.
RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA BUXGALTERIYA HISOBI TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISHNING USTUVOR YO’NALISHLARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyotning shiddatli rivojlanishi sharoitida buxgalteriya hisobi tizimini transformatsiya qilish va takomillashtirishning ustuvor yo‘nalishlari tadqiq etilgan. Buxgalteriya hisobida sun’iy intellekt, bulutli texnologiyalar, katta hajmli ma’lumotlar (Big Data) va blokcheyn texnologiyalarini joriy etishning afzalliklari hamda tizimda mavjud muammolar tahlil qilingan. Tadqiqot natijasida milliy buxgalteriya tizimini raqamlashtirish bo‘yicha aniq ilmiy va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Kalit so‘zlar: raqamli iqtisodiyot, buxgalteriya hisobi, blokcheyn, bulutli texnologiyalar, sun’iy intellekt, ERP tizimlari, moliyaviy hisobot.
RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA BUXGALTERIYA HISOBI TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISHNING USTUVOR YO'NALISHLARI
SAYLOV MADANIYATI-INSON MA’NAVIYATINING AJRALMAS QISMI
Har bir demokratk jamiyatning taraqqiyoti fuqarolarning siyosiy faolligi, huquqiy ongi va yuksak ma’naviyatiga bog’liq. Saylov jarayoni esa ana shu fazilatlarning aaliy ifodasidir. Saylov madaniyati nafaqat ovoz berish jarayonida ishtirok etish, balki fuqarolarning o‘z huquq va burchlarini chuqur anglab, mamlakat taqdiri uchun mas’uliyat bilan qaror qabul qilishini ham anglatadi. Shu bois saylov madaniyati inson ma’naviyatining muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. Saylov madaniyati deganda fuqarolarning saylov qonunchiligiga hurmat bilan munosabatda bo‘lishi, nomzodlar faoliyatini xolis baholashi, ovoz berish huquqidan ongli va mas’uliyat bilan foydalanishi tushuniladi. Yuksak saylov madaniyatiga ega bo‘lgan jamiyatda fuqarolar davlat va jamiyat boshqaruvida faol ishtirok etadi, mamlakat taraqqiyotiga befarq bo‘lmaydi. Ma’naviyat esa insonning axloqiy fazilatlari, dunyoqarashi, vatanparvarligi, adolatparvarligi va fuqarolik ma’uliyatini o‘zida mujassam etadi. Ma’naviy barkamol inson har qanday masalagaongli yondashadi, shaxsiy manfaat bilan bir qatorda jamiyat manfaatini ham ustuvor deb biladi. Aynan ana shunday fazilatlar saylov jarayonida ham namoyon bo‘ladi.
DORIVOR O‘SIMLIKLAR FANINI O‘QITISHDA O‘SIMLIKLAR IMMUNITETINING O‘RNI VA AHAMIAYATI
Annotatsiya: Jahon ta’lim tizimida bo‘lajak biologiya fani o‘qituvchilarini innovatsion kasbiy faoliyatga tayyorgarligini oshirish maqsadida zamonaviy pedagogik texnologiyalarni amaliyotga uyg‘unlashtirgan holda ta’lim jarayoniga keng tatbiq etish dolzarb sanalmoqda. Janubiy Koreyada o‘tkazilgan Xalqaro ta’lim forumida 2030 yilgacha qabul qilingan “Incheon declaration”da “Ta’lim sifatini baholash jarayoni va vositalarini takomillashtirish, erishilgan natijalarni aniqlash imkonini beruvchi mexanizmlarni amaliyotga joriy etish” konsepsiyasi asosida fan va ta’lim yutuqlarini o‘quv materiallari mazmuniga singdirib borish, fanlarni o‘qitish va sifatini oshirishga oid innovatsion metodlarni va texnologiyalarni amaliyotga tatbiq etish bo‘yicha keng qamrovdagi tadqiqot ishlari olib borilmoqda. Yangi O‘zbekiston iqtisodiyotining jadal rivojlanishi va taraqqiyoti bevosita ta’lim tizimini modernizatsiya qilish orqali ijtimoiy taraqqiyotning o‘ziga xos xususiyatlariga bog‘liq Jahon ta’limi va ilmiy tadqiqot muassasalarida o‘qituvchilarining bilim darajasini jahon standartlariga tenglashtirish, o‘qitishning metodik-tashkiliy asoslarini takomillashtirish hamda zamonaviy texnologiyalaridan foydalanish orqali ta’lim beruvchi va ta’lim oluvchilarning o‘zaro hamkorlikdagi faoliyatini rivojlantirish, ta’lim jarayonlarining metodologik va uslubiy asoslarini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar olib borilmoqda. Bo‘lajak biologiya fani o‘qituvchilarini “O‘zbekistonning dorivor o‘simliklari” fanini o‘qitish metodikasini takomillashtirishda innovatsion ta’lim sharoitida ularning intellektual salohiyatini oshirish, dunyoqarashlarini boyitishda ularni innovatsion ta’lim texnologiyalari, o‘qitishning yangi, innovatsion shakl, metod va vositalari bilan tanishtirish, bo‘lg‘usi pedagoglarning kreativ qobiliyatini rivojlantirish muhim ahamiyatga ega. Ilm-fan tavsiyanomalariga va ilg'or tajribalarga muvofiq o'tkazish, begona o'tlar, zararkunandalar harnda o'simlik kasalliklariga qarshi kurash choralarini joriy qilishda, chidamli navlarni yaratishdagi rnuammolarni yechishda mutlaqo yangicha yondashuv bo'lishi kerakligini taqozo qiladi. Respublika qishloq xo'jaligida iqtisodiy islohotlarni amalga oshirishda o'sirnliklarning kasalliklariga chidarnli navlarini yaratish, ularni qishloq xo'jaligiga joriy qilish asosida ekinlarning hosilini nobud bo'lishiga yo'l qo'yrnaslik masalasi eng dolzarb masala hisoblandi. Qishloq xo'jaligining intensiv rivojlanishi, fitopatologiya fani yutuqlarining takomillashib borishi o'sirnliklarda uchraydigan kasalliklarni mukammal o'rganishni va kasalliklarga chidamliligini orttirishni taqozo etadi.
Kalit soʻzlar: Oʻsimlik, immunitet, kasallik, oʻrmon, tirik organizm, fotosintez, kislorod, karbon, qizil kitob, oʻrmon, shamol eroziyasi, fitopatologiya, entomologiya, fitoimmunologiya, mikroorganizmlar.
DORIVOR O‘SIMLIKLARI FANINI O‘QITISHNING KELAJAK AVLOD UCHUN PEDAGOGIK VA PSIXOLOGIK AHAMIYATI
Annotatsiya: Mazkur maqolada O‘zbekistonning dorivor o‘simliklari fanini ta’lim jarayonida o‘qitishning pedagogik va psixologik ahamiyati yoritilgan. Dorivor o‘simliklar haqidagi bilimlarning yosh avlodning ekologik madaniyati, sog‘lom turmush tarzi, tabiatga ongli munosabati hamda ilmiy dunyoqarashini shakllantirishdagi o‘rni tahlil qilingan. Shuningdek, mazkur fanni o‘qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qo‘llashning afzalliklari bayon etilgan.
Kalit so‘zlar: dorivor o‘simliklar, pedagogika, psixologiya, ekologik ta’lim, sog‘lom turmush tarzi, biologik xilma-xillik, yoshlar tarbiyasi.
DAVLAT VA JAMIYAT BOSHQARUVIDA JAMOATCHILIK NAZORATINING HUQUQIY ASOSLARI
Annotatsiya. Ushbu maqolada davlat va jamiyat boshqaruvida jamoatchilik nazoratining huquqiy tabiati, mazmun-mohiyati va ahamiyati tahlil qilingan. Muallif tomonidan O‘zbekiston Respublikasining «Jamoatchilik nazorati to‘g‘risida»gi qonuni hamda unga tegishli boshqa me’yoriy-huquqiy hujjatlar asosida jamoatchilik nazoratini amalga oshirish subyektlari, shakllari va vositalari ko‘rib chiqilgan. Amaliyotda jamoatchilik nazoratini ta’minlashda yuzaga kelayotgan huquqiy va tashkiliy muammolar aniqlangan hamda ushbu institutni takomillashtirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqilgan.
Kalit so‘zlar: jamoatchilik nazorati, fuqarolik jamiyati, davlat boshqaruvi, oshkoralik, hisobdorlik, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, korrupsiyaga qarshi kurashish.
UMUMIY O‘RTA TA’LIM MAKTABLARIDA “YOG‘OCHDAN BUYUMLAR TAYYORLASH” TEXNOLOGIYASINI O‘QITISHNING PEDAGOGIK AHAMIYATI
Annotatsiya. Maqolada umumiy o‘rta ta’lim maktablarida "Yog‘ochdan buyumlar tayyorlash" texnologiyasini o‘qitishning pedagogik va amaliy ahamiyati tahlil qilingan. O‘quvchilarda mehnat madaniyatini shakllantirish, milliy hunarmandchilik an’analarini zamonaviy dizayn usullari bilan integratsiya qilish hamda muhandislik tafakkurini rivojlantirish masalalari yoritilgan. Shuningdek, dars jarayonida "TeachStartup" modelini qo‘llash orqali o‘quvchilarning tadbirkorlik va ijodiy qobiliyatlarini oshirish istiqbollari bayon etilgan.
Kalit so‘zlar: Texnologiya, yog‘ochga ishlov berish, pedagogik ahamiyat, hunarmandchilik, muhandislik tafakkuri, TeachStartup, mehnat tarbiyasi, innovatsion yondashuv
KATTA BRENDLARNING INQIROZGA UCHRASH SABABLARI
Anotatsiya Ushbu maqolada katta brendlarning inqirozga uchrash sabablari va ushbu vaziyatlarni tahlil qilish usullari o’rganiladi.Har qanday yirik brendlar qanchalik ommalashib, muvaffaqiyat cho’qqisiga chiqqanidan so’ng u bozordagi moslashuvchanlik va yangiliklarga moslasha olmasa u kampaniya inqirozga uchrashish ehtimoli katta. Shu bilan birga noto’g’ri boshqaruv qarorlari,iste’molchilarning talabini o’zgaruvchanligi, moliyaviy muammolar ham inqirozga sabab bo’ladi. Misol tariqasida esa Nokia, Kovak va Blockbuster kabi kampaniyalarni tarixiy muvaffaqiyatsizliklarini tahlil qilib, kelajakda bunday xatolarga yo’l qo’ymaslikni taklif beriladi.
Kalit so’zlar: Brend inqirozi, raqobatbardoshlik, strategik qarorlar, bozor dinamikasi, iste’molchi talabi, texnologik o’zgarishlar
KOSMIK QAZILMALAR:IQTISODIY SALOHIYAT VA STRATEGIK RIVOJLANISH YO‘NALISHLARI
Annotatsiya So’nggi yillarda insoniyat kosmik qazilmalarni qazib olishni o’rganayotgani va ular orqali Yerdagi tobora kamayib borayotgan qazilmalarning o’rnini bosuvchi qazilmalarni qazib olishgani sabab bugungi kunda kosmik qazilmalar katta e’tibor qozonmoqda.Ushbu maqola kosmik qazib olinishning iqtisodiyotda qanday o’zgarishlarga sabab bo’layotganini tahlil qilib,unga qilingan sarmoyalar,uning huquqiy noaniqliklar va texnologik qurilmalarning chekliligi kabi dolzarb muammolarni baholaydi.Shu bilan birga,bozordagi barqarorlik,kosmik qazilmalar tufayli sanoatning yangi tarmoqlarining shakllanishi va energiya manbalarini rivojlanishi kabi iqtisodiy foydalari o’rganiladi.Tadqiqotda yerdagi va fazodagi qazilma qazib olishning solishtirish tahlili ko’rib chiqilib,kelajakdagi rejalari baholanadi.Tadqiqot natijalari shuni ko’rsatadiki,kosmik qazilmalarni qazib olishda ishlatiladigan texnologiyalarga ketgan investitsiyalar,huquqiy normalarning takomillashuvi va xalqaro hamkorlik ushbu sohaning rivojlanishini takomillashtirishi mumkinligi ko’rib chiqiladi.
Kalit so’zlar: Kosmik qazib olish,asteroid resurslari,iqtisodiy barqarorlik,texnologik investitsiyalar,huquqiy me’yorlar.
ARGENTINADA INFLATSIYA DARAJASINING OSHISHINI PESTLE USULDA TAHLILI QILISH
Maqola so’ngi 4 yillik ichida Argentinadagi inflyatsiya bo’yicha bo’lgan barcha o’zgarishlarni tahlil qiladi. Mamlakatdagi o’ta yuqori inflyatsiya darajasini o’rganishda PESTLE tadqiqot usuli samarali hisoblanadi va ushbu masalani o’rganib chiqadi. Pul qadrsizlanishiga o’z ta’sirini o’tkazishda muhim ahamiyat kasb etadigan yo’nalishlar: siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, texnologik, huquqiy va ekologik holatlarning o’lchov va sifatlardan foydalanilgan holda o’rganadi.
Kalit so’zlar Inflyatsiya, pul qadrsizlanishi, Markaziy Bank, siyosat, giperinflyatsiya, foiz stavkalari, iqtisodiy muammolar, tashqi investitsiya.
Annotatsiya. Ushbu maqolada o‘zbek adabiyotida folklorizmning shakllanishi, rivojlanishi va badiiy adabiyot taraqqiyotidagi o‘rni tahlil qilinadi. Xalq og‘zaki ijodi bilan yozma adabiyot o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik, folklor unsurlarining badiiy asarlarda qo‘llanilishi hamda ularning estetik vazifalari yoritiladi. Shuningdek, o‘zbek mumtoz va zamonaviy adabiyotida folklorizmning namoyon bo‘lish xususiyatlari ilmiy jihatdan izohlanadi.
Kalit so‘zlar: folklor, folklorizm, xalq og‘zaki ijodi, yozma adabiyot, milliy qadriyat, maqol, matal, doston, afsona, rivoyat.
INTEGRATING MOBILE APPS IN LANGUAGE EDUCATION: BENEFITS AND CHALLENGES
Abstract. The rapid development of mobile technology has transformed language education by providing learners with flexible, interactive, and personalized learning opportunities. Mobile applications (apps) have become valuable tools for enhancing vocabulary, grammar, pronunciation, listening, speaking, reading, and writing skills. Their accessibility and user-friendly interfaces allow students to engage in language learning anytime and anywhere. Despite these advantages, integrating mobile apps into language education also presents several challenges, including technological limitations, learner distraction, unequal access to digital devices, and concerns about educational quality. This article examines the benefits and challenges of using mobile applications in language education and provides recommendations for educators to maximize their effectiveness.
Keywords: mobile learning, language education, mobile applications, digital learning, English language teaching, technology-enhanced learning.
GENERATIV SUN'IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARINING TA'LIM VA BIZNES JARAYONLARIDAGI IMKONIYATLARI
Annotatsiya Mazkur maqolada generativ sun'iy intellekt texnologiyalarining ta'lim va biznes sohalaridagi zamonaviy imkoniyatlari, ularning samaradorligi hamda raqamli transformatsiya jarayonlaridagi o'rni tahlil qilingan. ChatGPT, Gemini, Microsoft Copilot va boshqa generativ sun'iy intellekt platformalarining ta'lim sifatini oshirish, biznes jarayonlarini avtomatlashtirish, qaror qabul qilishni qo'llab-quvvatlash hamda innovatsion mahsulot va xizmatlarni yaratishdagi ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, generativ sun'iy intellektdan foydalanishning afzalliklari, mavjud muammolari, etik va huquqiy jihatlari hamda O'zbekistonda ushbu texnologiyalarni joriy etish istiqbollari ilmiy asosda tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari generativ sun'iy intellektning ta'lim va iqtisodiyotning raqamli rivojlanishidagi strategik ahamiyatini ko'rsatadi.
Kalit so'zlar: Generativ sun'iy intellekt, ChatGPT, Gemini, Microsoft Copilot, ta'lim, biznes, raqamli transformatsiya, innovatsiya, mashinali o'qitish, raqamli iqtisodiyot.
SUN'IY INTELLEKT ASOSIDA STARTAP EKOTIZIMINI RIVOJLANTIRISHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI
Annotatsiya Mazkur maqolada sun'iy intellekt texnologiyalarining startap ekotizimini rivojlantirishdagi o'rni va ahamiyati tahlil qilingan. Startap faoliyatida sun'iy intellektdan foydalanish orqali biznes jarayonlarini avtomatlashtirish, investitsiyalarni jalb etish, bozor tahlilini amalga oshirish hamda innovatsion mahsulot va xizmatlarni yaratish imkoniyatlari yoritilgan. Shuningdek, dunyo tajribasi asosida sun'iy intellektga asoslangan startaplarning rivojlanish tendensiyalari, ularni qo'llab- quvvatlash mexanizmlari hamda O'zbekistonda mazkur yo'nalishni rivojlantirish istiqbollari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalariga ko'ra, sun'iy intellekt texnologiyalaridan samarali foydalanish startaplarning raqobatbardoshligini oshirish, investitsion jozibadorligini kuchaytirish va raqamli iqtisodiyot rivojlanishiga sezilarli hissa qo'shishi aniqlangan.
Kalit so'zlar: Sun'iy intellekt, startap, innovatsiya, raqamli iqtisodiyot, generativ sun'iy intellekt, mashinali o'qitish, biznes modeli, investitsiya, texnologik tadbirkorlik, raqamli transformatsiya.
GENERATIV SUN'IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARINING TA'LIM TIZIMIDAGI IMKONIYATLARI VA ISTIQBOLLARI
Annotatsiya Mazkur maqolada generativ sun'iy intellekt (Generative Artificial Intelligence) texnologiyalarining zamonaviy ta'lim tizimiga ta'siri, ularning o'quv jarayonini takomillashtirishdagi o'rni hamda istiqbollari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. ChatGPT, Gemini, Claude, Microsoft Copilot kabi generativ AI platformalarining ta'lim jarayonida qo'llanilishi, shaxsiylashtirilgan ta'lim, avtomatik baholash, o'quv materiallarini yaratish va ilmiy tadqiqotlarda foydalanish imkoniyatlari yoritilgan. Shuningdek, generativ sun'iy intellektni joriy etishda yuzaga keladigan etik, huquqiy va akademik halollik bilan bog'liq muammolar tahlil qilinib, O'zbekiston ta'lim tizimida ushbu texnologiyalarni samarali qo'llash bo'yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Kalit so'zlar: Generativ sun'iy intellekt, ChatGPT, ta'lim, raqamli ta'lim, shaxsiylashtirilgan ta'lim, Machine Learning, Deep Learning, akademik halollik, innovatsion ta'lim, EdTech.