“SIKLIK KODLARI”
Keywords:
Siklik kodlar, xatoliklarni aniqlash, xatoliklarni tuzatish, chiziqli blok kodlar, generator polinomi, kodlash, dekodlash, CRC, raqamli aloqa, axborot uzatish tizimlari.Abstract
Ushbu maqolada siklik kodlarning mohiyati, tuzilishi va axborot uzatish tizimlarida qo‘llanilish tamoyillari yoritiladi. Siklik kodlar xatoliklarni aniqlash va tuzatishga mo‘ljallangan chiziqli blok kodlar sinfiga kirib, kod so‘zlarining siklik siljitilishi natijasida yana kod so‘z hosil bo‘lishi bilan tavsiflanadi. Annotatsiyada siklik kodlarning matematik asoslari, generator polinomlari, kodlash va dekodlash jarayonlari hamda ularning raqamli aloqa va ma’lumotlarni saqlash tizimlaridagi ahamiyati bayon etiladi. Shuningdek, CRC (Cyclic Redundancy Check) kabi amaliy siklik kodlarning xatoliklarni aniqlashdagi samaradorligi ko‘rib chiqiladi.
References
1.Peterson, W. W., & Weldon, E. J. “Error-Correcting Codes.”MIT Press, 2nd edition, 1972.(Siklik kodlar, BCH va RS kodlarining nazariy asoslarini eng batafsil yoritgan klassik manba.)
2.Blahut, R. E. “Theory and Practice of Error Control Codes.”Addison-Wesley, 1983.(Galois maydonlari, BCHva Reed–Solomon kodlari uchun kodlash va dekodlash algoritmlarining to‘liq bayoni.)
3.Lin, S., & Costello, D. J. “Error Control Coding: Fundamentals and Applications.”Prentice Hall, 2004.(Siklik kodlar, BCH kodlari va RS kodlarining amaliy qo‘llanishlari va apparat implementatsiyasi.)
4.MacWilliams, F. J., & Sloane, N. J. A. “The Theory of Error-Correcting Codes.”North-Holland, 1977.(Kodlash nazariyasining fundamental matematik asoslari, ayniqsa Galois maydonlari uchun.)
