FARG‘ONA VILOYATI YERLARI DEGRADATSIYASINING NDVI INDIKATORLARI ASOSIDAGI GEOEKOLOGIK TAHLILI (1990–2025-YILLAR)
Keywords:
NDVI, yer degradatsiyasi, masofadan zondlash, o‘simlik qoplami, Farg‘ona viloyati.Abstract
Ushbu ilmiy maqolada Farg‘ona viloyati hududida yer degradatsiyasi jarayonlari Normalizatsiyalangan vegetatsiya indeksi (NDVI) asosida baholandi. Tadqiqot 1990, 2000, 2010 va 2025-yillarga oid masofadan zondlash ma’lumotlariga asoslangan holda amalga oshirildi. NDVI xaritalari yordamida hududda o‘simlik qoplami zichligining o‘zgarishi, degradatsiyaga uchragan maydonlar va nisbatan barqaror zonalar aniqlangan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, sug‘oriladigan qishloq xo‘jaligi hududlarida yer degradatsiyasi nisbatan past bo‘lsa, tog‘ oldi va yarim cho‘l hududlarda degradatsiya jarayonlari yildan-yilga kuchayib bormoqda. Olingan natijalar ekologik monitoring, hududiy rejalashtirish va yer resurslaridan oqilona foydalanishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Yerlar degradatsiyasiga qarshi kurashishning samarali tizimini yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori, 10.06.2022 yildagi PQ-277-sonli Qarori. URL: https://lex.uz/uz/docs/-6058690
2. Tucker, C.J. Red and photographic infrared linear combinations for monitoring vegetation. Remote Sensing of Environment, 1979.
3. Jensen, J.R. Introductory Digital Image Processing. Pearson Education, 2016.
4. Pettorelli, N., et al. Satellite monitoring of vegetation dynamics. Climate Research, 2011
5. Prince, S.D., et al. Monitoring land degradation using remote sensing. Land Degradation & Development, 2009.
6. Rasulov, A.R. Markaziy Osiyoda yer degradatsiyasi muammolari. Toshkent, 2018.
7. Baratov, P.B. O‘zbekiston tabiiy geografiyasi. Toshkent: O‘qituvchi, 1996.
8. Abdullayev, S.A. Geoekologik baholash asoslari. Toshkent, 2012.
9. Diyorova, M.X. Tuproqning texnogen ifloslanishi va uning oqibatlari. PhD dissertatsiya, 2020.
10. Safarov, F.E. Tuproqlarning degradatsiyasi va meliorativ holati. Toshkent, 2019.
11. Martynenko, O.V., Karminov, V.N. Anthropogenic impact on soil cover. Soil Science, 2017.
12. Porter, M. Land degradation and environmental change. Springer, 2014.
13. Викторовна, К.К. Оценка загрязнения городских почв тяжелыми металлами. Москва, 2016.
14. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya vazirligi. Yer resurslari monitoringi bo‘yicha hisobotlar. Toshkent, 2023.
