O‘ZBEKISTONDA VA JAHONDA MOLIYAVIY INSTITUTLAR FAOLIYATINI TARTIBGA SOLISHNING O’ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Keywords:
moliyaviy institutlar, moliyaviy tartibga solish, bank tizimi, prudensial nazorat, moliyaviy barqarorlik, regulyator organlar, makroprudensial siyosat, risklarni boshqarish, moliyaviy monitoring, xalqaro tajriba, raqamli moliya, fintech, kapital bozori, sug‘urta tizimi, moliyaviy shaffoflik.Abstract
Mazkur ilmiy maqolada O‘zbekistonda va jahon miqyosida moliyaviy institutlar faoliyatini tartibga solishning o‘ziga xos xususiyatlari, huquqiy-me’yoriy asoslari hamda institutsional mexanizmlari chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida banklar, nobank moliyaviy institutlar, sug‘urta kompaniyalari va kapital bozori subyektlari faoliyatini nazorat qilishda prudensial talablar, moliyaviy barqarorlikni ta’minlash, risklarni boshqarish va makroprudensial siyosatning ahamiyati yoritib berilgan. Shuningdek, xalqaro moliyaviy institutlar tajribasi asosida moliyaviy shaffoflikni oshirish, raqamli moliya va fintech texnologiyalarini tartibga solish, moliyaviy bozorlarni rivojlantirish hamda iste’molchilar huquqlarini himoya qilish mexanizmlari tahlil qilingan. Maqolada moliyaviy tartibga solish tizimini takomillashtirish orqali milliy moliya tizimining barqaror va uzluksiz rivojlanishini ta’minlash masalalari asoslab berilgan.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 15-fevraldagi PF–95-son farmoni “Moliyaviy barqarorlikni ta’minlash va moliyaviy institutlar faoliyatini tartibga solish strategiyasi to‘g‘risida”. https://lex.uz
2. O‘zbekiston Respublikasi Qonuni “Markaziy bank va moliyaviy institutlar faoliyatini tartibga solish” – 2019. https://lex.uz
3. Markaziy bank rasmiy hisobotlari va statistik ma’lumotlari. https://www.cbu.uz
4. Yuldashev, Sh. (2021). “O‘zbekiston moliyaviy tizimini isloh qilish va regulyatsiya mexanizmlari”. Toshkent: Iqtisodiyot nashriyoti.
5. Egamberdiyev, M. (2022). “Moliyaviy institutlar faoliyatini tartibga solish: nazariy va amaliy masalalar”. Iqtisodiyot va ta’lim, 5(68), 33–41.
6. Karimov, A. (2020). “Prudensial nazorat va risklarni boshqarish tizimlari: milliy va xalqaro tajribalar”. Toshkent: Moliyaviy nashrlar.
7. Basel Committee on Banking Supervision (2023). “Basel III: International regulatory framework for banks”. BIS. https://www.bis.org
8. International Monetary Fund (IMF) (2022). “Financial Stability Reports: Central Asia”. https://www.imf.org
9. Bank for International Settlements (BIS) (2021). “Macroprudential policy and financial stability”. https://www.bis.org
10. World Bank (2022). “Developing effective financial regulation in emerging markets”. https://www.worldbank.org
