BOLALARDA AN’ANAVIY VA ZAMONAVIY BAHOLASH USULLARINING QIYOSIY TAHLILI. METODOLOGIK YONDASHUVLAR, PSIXOFIZIOLOGIK ASOSLAR VA KLINIK-PEDAGOGIK SAMARADORLIK
Keywords:
Bolalar diagnostikasi, an’anaviy baholash, raqamli monitoring, eye-tracking, sun’iy intellekt, neyropedagogika, kognitiv rivojlanish, O‘zbekiston ta’lim tizimi, individual traektoriya, antropometriya, kognitiv metrika.Abstract
Ushbu keng qamrovli ilmiy maqolada bolalar rivojlanishi, jismoniy salomatligi, kognitiv jarayonlari va ta’limiy yutuqlarini baholashda qo‘llaniladigan an’anaviy hamda zamonaviy innovatsion usullarning qiyosiy tahlili keltirilgan. Tadqiqotning dolzarbligi global raqamlashtirish sharoitida o‘sayotgan "Alfa" avlodi bolalarining psixofiziologik xususiyatlarini aniqroq o‘lchash, yashirin rivojlanish nuqsonlarini erta (preklinik) bosqichda aniqlash va individual rivojlanish traektoriyasini shakllantirish zarurati bilan belgilanadi. Maqolada sub’ektiv kuzatuv, qog‘ozga asoslangan standart testlash va vizual-manual diagnostika (an’anaviy) hamda eye-tracking, neyro-skanerlash, sun’iy intellekt (AI) tahlili va raqamli antropometriya (zamonaviy) usullarining diagnostik qiymati o‘rganilgan. O‘zbekiston ta’lim va tibbiyot tizimidagi 300 nafar bola ishtirokidagi real tajribalar natijalari shuni ko‘rsatadiki, zamonaviy texnologiyalar baholash xatoliklarini 40% gacha kamaytiradi va kognitiv og‘ishlarni 6-12 oy oldinroq bashorat qilish imkonini beradi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasining Qonuni. "Maktabgacha ta’lim va tarbiya to‘g‘risida". Toshkent, 2019 (2024 yildagi o‘zgarishlar bilan).
2.G‘oziyev E.G‘. "Psixologiya (yosh davrlari psixologiyasi)". Darslik, Toshkent: "O‘qituvchi", 2017.
3. Musayeva D.A., Sultonova N.S. "Bolalar antropometriyasi va rivojlanishini baholashning innovatsion metodlari". Toshkent: Abu Ali ibn Sino nashriyoti, 2021.
4. Gardner H. "Multiple Intelligences: New Horizons". Basic Books, 2006 (O‘zbek tilidagi tahliliy nashri, 2020).
5. Pardaeva M.A. "Xalqaro baholash dasturlari (PISA, PIRLS) va ularning O‘zbekiston ta’lim tizimidagi roli". Pedagogik mahorat, 2022, №5.
6. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. "Bolalar rivojlanishini raqamli monitoring qilish bo‘yicha yangi klinik protokollar va metodik tavsiyalar", Toshkent, 2024.
