OTA-ONALIK MAS’ULIYATIGA PSIXOLOGIK TAYYORGARLIKNING FUNDAMENTAL DETERMINANTLARI: SHAXSIY YETUKLIK VA OILAVIY BARQARORLIK DINAMIKASI
Keywords:
Ota-onalik fenomeni shaxs psixologiyasida 'generativlik' tushunchasi bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, u E.Erikson nazariyasiga ko‘ra, voyaga yetgan shaxsning kelajak avlod haqida qayg‘urish va o‘zidan keyin mazmunli iz qoldirish ehtiyojini ifodalaydi. Oilaviy tizim nuqtai nazaridan, farzandli bo‘lish oila hayotiy tsiklining krizisli, ammo rivojlantiruvchi bosqichidir. Bu davrda 'er-xotin' diadasidan 'ota-ona-bola' triadasiga o‘tish sodir bo‘ladi.Abstract
Inson ontogenezida ota-ona bo‘lish bosqichi shaxsning ijtimoiy va ekzistensial maqomini tubdan o‘zgartiruvchi transformatsion jarayon hisoblanadi. Ushbu bosqich nafaqat biologik nasl qoldirish, balki jamiyatning asosiy bo‘g‘ini bo‘lgan oilaning yangi sifat darajasiga ko‘tarilishini anglatadi. Zamonaviy psixologiya va sotsiologiya nuqtai nazaridan, ota-onalik mas’uliyati bugungi kunda har qachongidan ham yuqori talablarni qo‘ymoqda. Globallashuv va axborot texnologiyalari rivojlangan asrda bolaning jismoniy ehtiyojlarini qondirish bilan birga, uning ruhiy salomatligi, emotsional barqarorligi va intellektual salohiyatini shakllantirish ota-onadan chuqur psixologik tayyorgarlikni talab etadi. Biroq, statistik tahlillar shuni ko‘rsatmoqdaki, yosh oilalarning sezilarli qismi farzand dunyoga kelishi arafasida o‘zlarini ushbu yangi rolga ruhan yetarli darajada tayyor deb hisoblamaydilar.
References
1. Morawska, A., & Filus, A. (2018). Preparing parents for parenthood: protocol for a randomized controlled trial. BMC Pregnancy and Childbirth, 18(366).
2. Lada-Masko, A. B., & Kazmierczak, M. (2021). Measuring and Predicting Maturity to Parenthood: What Has Personality Got to Do with It? Journal of Clinical Medicine, 10(24).
3. Sitoiu, A., & Panisoara, G. (2023). The emotional intelligence of today’s parents – influences on parenting style and parental competence. Frontiers in Public Health, 11.
4. Niyazmetova, M. I. (2024). Yoshlarda ota-onalikka psixologik tayyorlikning individual xususiyatlari. International Conference on Developments in Education.
5. Erikson, E. H. (1993). Childhood and Society. New York: W. W. Norton & Company.
