AYOLLAR HUQUQLARI EVOLYUTSIYASI: O'ZBEKISTONDAGI 100 YILLIK KURASH VA KELAJAK ISTIQBOLLARI

Abstract

Ushbu maqola gender tengligi va ayollar huquqlarining tarixiy evolyutsiyasini, O'zbekiston va jahon miqyosidagi holatni chuqur tahlil qiladi. Tarixiy jihatdan, qadimgi jamiyatlardan boshlab (miloddan avvalgi davrlar) gender stereotiplari va zo'ravonlik masalalari ko'rib chiqiladi: ish joyi, ta'lim va oiladagi namoyon bo'lishi. O'zbekistonda sovet davridan (1920-yillar) mustaqillikgacha (2025-yilgacha) o'zgarishlar, BMT va Jahon banki statistikasi asosida baholanadi. Masalan, 19-asrda Yevropada suffragistlar harakati, O'zbekistonda 1920-yillarda "hujumkor ayollar" kampaniyasi gender tengligini belgilab berdi. Hozirgi muammolar: ishda maosh farqi 25%, ta'limda STEMda 20% ayollar, oilada 12 ming zo'ravonlik holati (2025). Maqsad – sabablarni aniqlash, iqtisodiy oqibatlarni hisoblash (YaIMga 20% ta'sir) va takliflar berish: kvotalar, ta'lim reformalari, kampaniyalar. Tadqiqot dolzarbligi: gender masalalari jamiyat o'zgarishlarini tahlil qilishning oson yo'li bo'lib, O'zbekistonning 2030-yilgacha gender indeksi maqsadlariga erishishiga yordam beradi.