RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA TEMIR YO‘L SOHASI KORXONALARIDA AUDITNING USLUBIY ASOSLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Keywords:
Raqamli iqtisodiyot, auditning uslubiy asoslari, temir yo‘l transporti, moliyaviy hisobot, uzluksiz audit (Continuous Audit), ERP tizimi, Big Data, Xalqaro Audit Standartlari, axborot texnologiyalari auditi.Abstract
Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida O‘zbekiston temir yo‘l transporti korxonalari faoliyatida moliyaviy hisobotlar auditini o‘tkazishning uslubiy va amaliy muammolari tadqiq qilingan. An’anaviy audit usullarining yirik hajmdagi tranzit va logistika ma’lumotlarini qamrab olishdagi cheklovlari ko‘rsatib o‘tilgan. Tadqiqot doirasida ERP tizimlariga asoslangan “Uzluksiz audit” (Continuous Audit) va Big Data (katta ma’lumotlar) texnologiyalarini audit amaliyotiga joriy etish orqali xatoliklar va firibgarlik xavfini kamaytirishning yangi uslubiy modeli ishlab chiqilgan. Natijada, temir yo‘l korxonalarida audit samaradorligini oshirish hamda vaqt va moliyaviy resurslarni iqtisod qilish bo‘yicha aniq ilmiy asoslangan takliflar berilgan.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi PF-6079-son Farmoni.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 10-oktabrdagi "O‘zbekiston Respublikasi temir yo‘l transporti sohasini tubdan isloh qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi PQ-329-son Qarori.
3. Xalqaro Audit Standartlari (2022 yil tahriri). XAS 315 – Tashkilot va uning muhitini o‘rganish orqali xatoliklar xavfini aniqlash.
4. Byrnes, P. E., Al-Awadhi, A., Gullvist, B., Brown-Liburd, H., Teeter, R., Warren, J. D., & Vasarhelyi, M. A. (2018). “Evolution of auditing: From the traditional approach to the future audit”. Continuous Auditing, Emerald Publishing.
5. Do‘stmurodov R.D., “Audit asoslari”. O‘quv qo‘llanma. – T.: O‘zbekiston, 2018.
6. Karimov A.A. va boshqalar. “Buxgalteriya hisobi va audit: muammo va yechimlar”. – T.: Iqtisodiyot-Moliya, 2021.
7. Appelbaum, D., Kogan, A., & Vasarhelyi, M. A. (2017). “Big Data and analytics in the modern audit engagement: Research needs”. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 36(4), 1-27.
8. “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJ rasmiy veb-sayti ma’lumotlari. (www.railway.uz)
9. Xasanov B.A., “Moliya-xujalik faoliyati auditi va raqamlashtirish tendensiyalari”. – T.: Moliya, 2022.
10. Alles, M. (2015). “Drivers of the use and facilitators and obstacles of the evolution of big data by the audit profession”. Accounting Horizons, 29(2), 439-449.
