XALQARO AUDIT STANDARTLARI (XAS) ASOSIDA MOLIYAVIY HISOBOT AUDITI USLUBIYOTINI TAKOMILLASHTIRISH: RISK-ORIENTIRLANGAN YONDASHUV
Keywords:
Xalqaro Audit Standartlari (XAS), moliyaviy hisobot, audit uslubiyoti, muhimlilik darajasi (materiality), auditorlik xatari, risk-orientirlangan audit, professional mulohaza, ichki nazorat tizimi.Abstract
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasining xalqaro iqtisodiy maydonga integratsiyalashuvi jarayonida moliyaviy hisobotlar auditini Xalqaro Audit Standartlari (XAS) asosida metodologik jihatdan takomillashtirish masalalari tadqiq qilingan. Milliy audit amaliyotidagi an’anaviy yondashuvlarning (soliqqa tortish bazasiga qaratilgan va yoppasiga tekshirish) kamchiliklari ochib berilgan. Tadqiqot natijasida, XAS 315, XAS 320 va XAS 330 standartlari doirasida "muhimlilik darajasi"ni (materiality) belgilash va auditorlik xatarlarini baholash asosida yangi uslubiy yondashuv hamda ishchi hujjatlar modeli taklif etilgan. Maqoladagi takliflarning amaliyotga joriy etilishi audit sifatini oshirib, xorijiy investorlarning milliy korxonalar moliyaviy hisobotiga bo‘lgan ishonchini mustahkamlashga xizmat qiladi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-fevraldagi "Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlariga o‘tish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida"gi PQ-4611-son Qarori.
2. O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 25-fevraldagi "Auditorlik faoliyati to‘g‘risida"gi O‘RQ-677-son Qonuni.
3. IFAC (International Federation of Accountants). Xalqaro Audit Standartlari (ISA) – 315, 320, 330 va 700-sonli standartlar. (2022 yilgi tahrir).
4. Arens A.A., Elder R.J., Beasley M.S. “Auditing and Assurance Services: An Integrated Approach”. 17th Edition. Pearson Education, 2020.
5. Karimov A.A. va boshqalar. “Buxgalteriya hisobi va audit: muammo va yechimlar”. Monografiya. – T.: Iqtisodiyot-Moliya, 2021.
6. Do‘stmurodov R.D. “Audit asoslari va Xalqaro standartlar”. O‘quv qo‘llanma. – T.: O‘zbekiston, 2019.
7. Xasanov B.A. “Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari va audit”. – T.: Moliya, 2022.
8. Knechel, W. R., & Salterio, S. E. (2016). Auditing: Assurance and Risk. Routledge.
9. To‘laxodjayeva M.M. “Xalqaro audit standartlarini O‘zbekiston Respublikasida joriy etish masalalari”. Iqtisodiyot va ta’lim jurnali, 2020 yil 3-son.
10. O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi rasmiy veb-sayti ma’lumotlari (www.imv.uz).
