O‘ZBEK TILI GRAMMATIK TIZIMINING TIPOLOGIK VA STRUKTURAVIY TADQIQI
Keywords:
agglyutinatsiya, morfonologiya, sintaktik valentlik, predikativlik, affiksatsiya, derivatsiya, tipologiya, determinatsiya.Abstract
Mazkur ilmiy maqolada o‘zbek tili grammatikasining o‘ziga xos agglyutinativ tabiati, morfem tuzilishi va sintaktik aloqa usullari zamonaviy tilshunoslik prizmasi orqali tahlil qilinadi. Tadqiqotda so‘z o‘zgartuvchi va so‘z yasovchi affikslarning iyerarxik tartibi, shuningdek, gapda mantiqiy urg‘u va tartibning roli masalalari ilmiy izohlar asosida yoritilgan.
References
Bugungi kunda o‘zbek tili grammatikasini kognitiv lingvistika (til va tafakkur munosabati) va korpus lingvistikasi (katta ma’lumotlar bazasi asosida o‘rganish) doirasida tadqiq etish dolzarb hisoblanadi. O‘zbek tili grammatikasi — bu asrlar davomida sayqallangan, ichki qonuniyatlari matematik aniqlikka ega bo‘lgan murakkab lisoniy tizimdir. Fonetika, morfologiya va sintaksis sathi bir-birini inkor etmaydi, aksincha, agglyutinatsiya tamoyili asosida bir-birini to‘ldiradi. Egalik va kelishik munosabatlarining o‘zaro muvofiqligi esa tilning strukturaviy poydevorini tashkil etadi.
