LISONIY HAMJAMIYATNING MULOQOT VOSITALARI. ADABIY TIL. DIALEKT. SOTSIOLEKT. ARGO VA JARGON. JONLI SO‘ZLASHUV TILI.
Keywords:
lisoniy hamjamiyat, adabiy til, dialekt, sotsiolekt, argo, jargon, jonli so‘zlashuv tili, sotsiolingvistika, til differensiallashuvi, nutq madaniyati, kommunikativ tizim.Abstract
Mazkur tadqiqotning asosiy maqsadi lisoniy hamjamiyat doirasida shakllanuvchi muloqot vositalari — adabiy til, dialekt, sotsiolekt, argo va jargon hamda jonli so‘zlashuv tilining nazariy va amaliy jihatlarini kompleks tarzda tahlil qilishdan iborat. Tadqiqot jarayonida sotsiolingvistik yondashuv, qiyosiy-tarixiy metod, strukturaviy va deskriptiv tahlil usullaridan foydalanildi. Ushbu metodlar orqali til shakllarining ijtimoiy, hududiy va funksional differensiallashuvi o‘rganildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, adabiy til jamiyatda me’yoriy va universal kommunikativ vosita sifatida yetakchi o‘rin tutadi, dialektlar esa hududiy xususiyatlarni saqlab qoluvchi til shakllari hisoblanadi. Sotsiolektlar ijtimoiy guruhlar nutqini aks ettirsa, argo va jargonlar tor doiradagi kommunikatsiyada qo‘llanilib, ko‘pincha ekspressivlik va yashirinlik funksiyasini bajaradi. Jonli so‘zlashuv tili esa bevosita muloqotning tabiiy shakli sifatida namoyon bo‘ladi. Xulosa sifatida ta’kidlash mumkinki, mazkur til vositalari o‘zaro integratsiyalashgan holda lisoniy tizimning barqarorligi va dinamik rivojlanishini ta’minlaydi.
References
1. Abdurahmonov G‘. O‘zbek tilining tarixiy grammatikasi. – T.: Fan, 2008. – bet 210.
2. Jo‘rayev B. O‘zbek dialektologiyasi asoslari. – T.: Fan, 2012. – bet 176.
3. Mahmudov N. Til va nutq madaniyati. – T.: O‘qituvchi, 2013. – bet 156.
4. Madvaliyev A. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – T.: Fan, 2010. – bet 240.
5. Qodirov M. Markaziy Osiyo, Yaqin va O‘rta Sharqning falsafiy tafakkuri (o‘rta asrlar). – T.: Sharq, 2010. – bet 189.
6. Rahmatullayev Sh. Hozirgi o‘zbek adabiy tili (leksikologiya). – T.: Universitet, 2006. – bet 320.
7. Safarov Sh. Sotsiolingvistika asoslari. – T.: Fan, 2008. – bet 145.
8. Shoniyozov K. O‘zbek xalqining shakllanish jarayoni. – T.: Sharq, 2001. – bet 300.
