BIG DATA ASOSIDA IQTISODIY QARORLAR QABUL QILISH MEXANIZMLARI: O'ZBEKISTON DAVLAT SIYOSATI KONTEKSTIDA
Keywords:
Big Data, raqamli iqtisodiyot, davlat siyosati, iqtisodiy qarorlar, ma'lumotlar tahlili, sun'iy intellekt, elektron hukumat, O'zbekiston.Abstract
Maqolada O'zbekiston iqtisodiy siyosatini shakllantirishda Big Data texnologiyalarining o'rni va davlat boshqaruvida katta hajmli ma'lumotlar asosida qaror qabul qilish mexanizmlari tadqiq etilgan. Raqamli iqtisodiyotga o'tish sharoitida statistik tizimlarni modernizatsiyalashtirish, soliq ma'muriyati, budjet prognozlashtirish va ijtimoiy siyosat yo'nalishlarida ma'lumotlar tahlilining amaliy ahamiyati yoritilgan. Tahlil natijalariga ko'ra, 2024-yil yakunlariga O'zbekistonda raqamli iqtisodiyot ulushi YaIMda 2,6 foizni tashkil etgan, Raqamli Hukumat Rivojlanish Indeksida mamlakat 69-o'ringa ko'tarilgan va "Raqamli O'zbekiston — 2030" strategiyasi doirasida 280 dan ortiq davlat xizmati onlayn shaklga o'tkazilgan. Muallif davlat ma'lumotlari integratsiyasidagi to'siqlarni, kadrlar tanqisligi va idoralararo ma'lumot almashinuvidagi muammolarni aniqlagan. Tadqiqot xulosalarida institutsional sharoitlarni mustahkamlash, ma'lumotlarga asoslangan boshqaruv madaniyatini joriy etish va fuqarolar shaxsiy ma'lumotlarini muhofaza qilishga oid amaliy tavsiyalar berilgan.
References
1. Reinsel D., Gantz J., Rydning J. The Digitization of the World: From Edge to Core. IDC White Paper, 2018. URL: https://www.seagate.com/files/www-content/our-story/trends/files/idc-seagate-dataage-whitepaper.pdf (murojaat sanasi: 10.04.2026).
2. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "Raqamli O'zbekiston — 2030" strategiyasini tasdiqlash to'g'risida 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son Farmoni. URL: https://lex.uz/docs/5030957 (murojaat sanasi: 10.04.2026).
3. United Nations. E-Government Survey 2024: Accelerating Digital Transformation for Sustainable Development. New York: UN DESA, 2024. 352 p. URL: https://publicadministration.un.org/egovkb/en-us/Reports/UN-E-Government-Survey-2024 (murojaat sanasi: 10.04.2026).
4. O'zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi. 2024-yil yakunlari bo'yicha hisobot. Toshkent, 2025. URL: https://digital.uz/oz/page/otchet (murojaat sanasi: 10.04.2026).
5. Mayer-Schönberger V., Cukier K. Big Data: A Revolution That Will Transform How We Live, Work, and Think. Boston: Houghton Mifflin Harcourt, 2013. 242 p.
6. Einav L., Levin J. Economics in the age of big data // Science. 2014. Vol. 346, No. 6210. P. 1243089. DOI: 10.1126/science.1243089.
7. Athey S., Imbens G. W. Machine Learning Methods That Economists Should Know About // Annual Review of Economics. 2019. Vol. 11. P. 685–725. DOI: 10.1146/annurev-economics-080217-053433.
8. Choi H., Varian H. Predicting the Present with Google Trends // Economic Record. 2012. Vol. 88. P. 2–9. DOI: 10.1111/j.1475-4932.2012.00809.x.
9. Aleksandrova O., Kim V., Nurtazin M. Digital Government Interoperability in Central Asia: Progress and Challenges // Central Asian Journal of Economic Research. 2023. No. 3(12). P. 45–62.
10. International Monetary Fund. Big Data and AI in Central Banking: Opportunities and Risks. IMF Working Paper, WP/24/117. Washington, DC: IMF, 2024. 38 p. URL: https://www.imf.org/en/Publications/WP (murojaat sanasi: 10.04.2026).
11. World Bank. World Development Report 2021: Data for Better Lives. Washington, DC: World Bank, 2021. 439 p. DOI: 10.1596/978-1-4648-1600-0.
12. O'zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo'mitasi. 2023-yil yakunlari bo'yicha faoliyat hisoboti. Toshkent, 2024. URL: https://soliq.uz/oz/page/otchet (murojaat sanasi: 10.04.2026).
