TIL TARJIMASIDA MADANIY ELEMENTLARNI TARJIMA QILISH MUAMMOLARI
Keywords:
tarjima, madaniy elementlar, ekvivalentlik, adaptatsiya, parafraza qilish, madaniy tafovutlar, idiomalar, tarjima strategiyalari, lingvistik va madaniy kompetensiyaAbstract
Tarjima nafaqat lingvistik, balki madaniy jarayon sifatida ham keng e’tirof etiladi. Lingvistik ekvivalentlik ko‘pincha grammatik va leksik bilimlar orqali ta’minlansa-da, madaniy ekvivalentlik katta muammo bo‘lib qolmoqda. Ushbu tadqiqot ingliz va o‘zbek tillari o‘rtasida madaniyatga xos ifodalarni tarjima qilishda tarjimonlar duch keladigan qiyinchiliklarni o‘rganadi. Adabiy matnlar, iboralar va ommaviy axborot vositalari tilini sifat jihatdan tahlil qilish orqali asosiy muammolar, jumladan, ekvivalentlikning yo‘qligi, madaniy tafovutlar va humor masalalari aniqlanadi. Tadqiqot shuningdek, moslashtirish (adaptatsiya), o‘zlashtirish va parafraza qilish kabi keng qo‘llaniladigan tarjima strategiyalarini baholaydi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, muvaffaqiyatli tarjima nafaqat til bilimini, balki chuqur madaniy kompetensiyani ham talab qiladi.
References
1. Peter Newmark (1988). A Textbook of Translation. New York: Prentice Hall.
2. Eugene Nida (1964). Toward a Science of Translating. Leiden: Brill.
3. Mona Baker (1992). In Other Words: A Coursebook on Translation. London: Routledge.
4. Lawrence Venuti (1995). The Translator’s Invisibility: A History of Translation. London: Routledge.
5. Juliane House (2015). Translation Quality Assessment: Past and Present. London: Routledge.
6. Basil Hatim & Ian Mason (1997). The Translator as Communicator. London: Routledge.
7. Susan Bassnett (2002). Translation Studies. London: Routledge.
