MA’MUYURIY SUD ISH YURITUVINING ALOHIDA TARTIBDA KO‘RILADIGAN ISHLARI: PROTSESSUAL VA NAZARIY JIHATLARNING KOMPLEKS TAHLILI
Keywords:
Ma’muriy sud ish yurituvi institutining shakllanishi O‘zbekiston Respublikasida huquqiy davlat qurish yo‘lidagi eng muhim qadamlardan biri bo‘ldi. Tarixan ma’muriy nizolar fuqarolik sudlari tomonidan ko‘rib kelingan bo‘lsa, bugungi kunda ixtisoslashgan ma’muriy sudlarning faoliyat boshlashi davlat va fuqaro o‘rtasidagi munosabatlarning tenglik tamoyili asosida ko‘rilishiga zamin yaratdi. Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi va O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida mustahkamlangan sud orqali himoyalanish huquqi nafaqat nizoli ishlarda, balki shaxs uchun hayotiy zarur bo‘lgan yuridik faktlarni aniqlashda ham o‘z ifodasini topadi.Abstract
Ma’muriy sud ish yurituvi institutining shakllanishi O‘zbekiston Respublikasida huquqiy davlat qurish yo‘lidagi eng muhim qadamlardan biri bo‘ldi. Tarixan ma’muriy nizolar fuqarolik sudlari tomonidan ko‘rib kelingan bo‘lsa, bugungi kunda ixtisoslashgan ma’muriy sudlarning faoliyat boshlashi davlat va fuqaro o‘rtasidagi munosabatlarning tenglik tamoyili asosida ko‘rilishiga zamin yaratdi. Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi va O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida mustahkamlangan sud orqali himoyalanish huquqi nafaqat nizoli ishlarda, balki shaxs uchun hayotiy zarur bo‘lgan yuridik faktlarni aniqlashda ham o‘z ifodasini topadi. Alohida tartibda ko‘riladigan ishlar ma’muriy sud ish yurituvining o‘ziga xos sub-instituti bo‘lib, u ommaviy-huquqiy munosabatlar doirasida yuzaga keladigan nizosiz masalalarni hal etishga qaratilgan. Ushbu sohadagi munosabatlar O‘zbekiston Respublikasining 2018-yil 25-yanvardagi "Ma’muriy sud ish yuritish to‘g‘risidagi kodeksi" (MSIYtK) bilan tartibga solinadi. Mazkur kodeksning qabul qilinishi protsessual huquq tizimida "ma’muriy da’vo" va "ma’muriy ariza" tushunchalarini bir-biridan farqlash imkonini berdi. Ushbu maqolaning dolzarbligi shundaki, bugungi kunda fuqarolar davlat organlaridan o‘z huquqlarini talab qilishda ko‘pincha arxiv hujjatlarining yo‘qligi, ismlar yoki sanalarning noto‘g‘ri yozilishi kabi texnik va huquqiy to‘siqlarga duch kelmoqdalar.
References
O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – Toshkent: "O‘zbekiston", 2023.
O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy sud ish yuritish to‘g‘risidagi kodeksi. – Toshkent: "Adolat", 2018
O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2019-yil 24-maydagi "Ma’muriy sudlar tomonidan yuridik ahamiyatga ega bo‘lgan faktlarni aniqlash to‘g‘risidagi ishlarni ko‘rish amaliyoti haqida"gi 12-sonli qarori.
Azizov X.T. Ma’muriy protsessual huquq (Darslik). – Toshkent: TDYU, 2021. – 450 b.
Xadjiyev E. Ma’muriy sud ish yuritish (O‘quv qo‘llanma). – Toshkent: BMA, 2022. – 320 b. Verwaltungsgerichtsordnung (VwGO). – Federal Republic of Germany, 1960 (amended 2023). Kodex administrativnogo sudoproizvodstva Rossiyskoy Federatsii (KAS RF). – Moskva: Prospekt, 202
