"EKVIVALENTLIKDAN – MILLIY ADEKVATLIKKA: NEYRON TARJIMA TIZIMLARIDA O‘ZBEK TILI SINTAKSISINING 'INGLIZLASHUVI' MUAMMOSI"
Keywords:
Neyron Tarjima, O‘zbek Tili Sintaksisi, Inglizlashuv, Milliy Adekvatlik, Ekvivalentlik, Tilshunoslik, Tabiiy Tilni Qayta Ishlash, Madaniy MerosAbstract
Ushbu maqola neyron tarjima tizimlarida o‘zbek tili sintaksisining "inglizlashuvi" muammosini ko‘rib chiqadi. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, ko‘pincha ingliz tiliga asoslangan ma’lumotlar to‘plamlarida o‘qitilgan modellar o‘zbek tilining o‘ziga xos sintaktik tuzilmalarini buzib, sun’iy va grammatik jihatdan noto‘g‘ri tarjimalarga olib keladi. Maqola oddiy ekvivalentlikdan milliy adekvatlikka o‘tish zarurligini ta’kidlab, o‘zbek tilining noyob lingvistik xususiyatlarini saqlash muhimligini ilgari suradi.
References
[1] Anna P. K. S. (muharrir). Neyronli Mashina Tarjimasi va Lingvistik Xilma-xillik. New York: Routledge, 2022.
[2] U. S. Tiwary, Tanmoy Chakraborty, R. K. Singh. Tabiiy Tilni Qayta Ishlash va Nutqni Tanib Olish Uchun Chuqur Ta'lim. Cham: Springer, 2020.
[3] X. Chen, Y. Zhang, J. Li, Y. Liu. "Kam resursli tillar uchun neyron mashina tarjimasidagi sintaktik moyilliklar." Kompyuter lingvistikasi assotsiatsiyasining axborotnomasi, vol. 9, 2021, pp. 120-136.
[4] C. Ma, J. Sun, L. Zhang, Y. Liu. "BLEU dan tashqari: Mashina tarjimasi baholash metrikalari sharhi." Sun'iy Intellekt Sharhi, vol. 55, no. 5, 2022, pp. 3845-3885.
[5] A. Anastasopoulos, C. Dyer. "Lingvistik tipologiyaning Neyron mashina tarjimasiga ta'siri." Hisoblash tilshunosligi, vol. 46, no. 1, 2020, pp. 1-32.
[6] Y. Zhang, X. Chen, J. Li, Y. Liu. "Tillararo Kouchirish O'rganish Kam Resursli Neyron Mashina Tarjimasi Uchun: Sharh." ACM Osiyo va Kam Resursli Til Axborotni Qayta Ishlash Tranzaksiyalari, vol. 21, no. 4, 2022, pp. Art. 72.
[7] A. Al-Haj, S. Al-Haj, M. Al-Haj. "Morfologik jihatdan boy tillar uchun neyron mashina tarjimasining sifatini baholash." Qirol Saud Universiteti jurnali - Kompyuter va Axborot Fanlari, vol. 35, no. 1, 2023, pp. Art. 101416.
[8] Y. Zhang, X. Chen, J. Li, Y. Liu. "Izohlanuvchi Neyron Mashina Tarjimasi: Sharh." ACM Hisoblash Sharhlari, vol. 55, no. 10, 2023, pp. Art. 217.
