UXLATUVCHI VOSITALAR

Authors

  • Hatamova Zulhumor Ne’matullayevna Author
  • Muzaffarova Ozoda Mansur qizi Author

Keywords:

uxlatuvchi vositalar, gipnotik dorilar, insomniya, markaziy nerv tizimi, benzodiazepinlar, barbituratlar, sedativ ta’sir, farmakologiya, nojo‘ya ta’sirlar, qaramlik, tolerantlik

Abstract

Uxlatuvchi vositalar (gipnotik dorilar) markaziy nerv tizimiga susaytiruvchi ta’sir ko‘rsatib, uyqu chaqiruvchi dori moddalar hisoblanadi. Ular asosan uyqusizlik (insomniya)ni davolashda qo‘llanilib, uyquning boshlanishini tezlashtiradi va uning davomiyligini oshiradi.

Mazkur mavzuda uxlatuvchi vositalarning asosiy guruhlari — barbituratlar, benzodiazepinlar va zamonaviy gipnotik preparatlar ko‘rib chiqiladi. Ularning ta’sir mexanizmi, farmakologik xususiyatlari hamda organizmga ta’siri yoritiladi.

Shuningdek, bu dorilarning nojo‘ya ta’sirlari, jumladan, uyquchanlik, bosh aylanishi, xotira buzilishlari, qaramlik va tolerantlik rivojlanish xavfi haqida ma’lumot beriladi. Ularni qo‘llashda bemorning individual xususiyatlarini hisobga olish muhim ahamiyatga ega.Mazkur mavzu talabalarga uxlatuvchi vositalarni to‘g‘ri tanlash va xavfsiz qo‘llash bo‘yicha zarur bilimlarni beradi.

References

1. Katzung B. G. Basic & Clinical Pharmacology. McGraw-Hill Education, 2021.

2. Goodman & Gilman. The Pharmacological Basis of Therapeutics. 14th Edition, 2022.

3. Rang H. P., Dale M. M. Pharmacology. Elsevier, 2020.

4. Brunton L. L. Goodman & Gilman’s Manual of Pharmacology and Therapeutics. 2021.

5. WHO (World Health Organization). Guidelines on the Management of Insomnia, 2023.

6. American Academy of Sleep Medicine. International Classification of Sleep Disorders (ICSD-3), 2014.

7. Stahl S. M. Essential Psychopharmacology. Cambridge University Press, 2021.

8. Katzung & Trevor. Pharmacology Examination & Board Review. 2020.

9. Kolesnikov S. I. Farmakologiya. Moskva, 2019.

10. Mashkovskiy M. D. Lekarstva (Farmakologiya asoslari), Moskva, 2018.

11. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Dori vositalarini qo‘llash bo‘yicha klinik protokollar, 2022.

12. European Medicines Agency (EMA). Hypnotic and Sedative Drug Safety Reports, 2023.

13. National Institutes of Health (NIH). Sleep Disorders Research Report, 2022.

14. Kryger M. H. Principles and Practice of Sleep Medicine. Elsevier, 2021.

15. Rechtschaffen A., Kales A. Manual of Standardized Terminology, Techniques and Scoring System for Sleep Stages of Human Subjects, 1968 (klassik manba).

Published

2026-05-05

How to Cite

[1]
2026. UXLATUVCHI VOSITALAR. Ustozlar uchun. 95, 2 (May 2026), 158–163.