XIVA XONLIGIDA XATTOTLIK VA KITOBAT SAN’ATINING RIVOJLANISH TARIXI.
Keywords:
xattotlik, kitobat, Xiva xonligi, nastaliq, qo‘lyozma, Xorazm madaniyati, Qo‘ng‘irot sulolasi.Abstract
Mazkur maqolada Xiva xonligi hududida xattotlik san’atining shakllanishi, uning rivojlanish bosqichlari va kitobat madaniyatining o‘ziga xos xususiyatlari tarixiy manbalar asosida o‘rganiladi. Tadqiqotda XVI asrdan XX asr boshlarigacha bo‘lgan davr qamrab olinib, xon saroylarining madaniy homiylik an’anasi, madrasa ta’limi tizimidagi xattotlik mashqlari va qo‘lyozma kitob yaratish jarayonining bosqichlari ko‘rib chiqilgan. Xususan, Qo‘ng‘irot sulolasi hukmronligi davrida, ayniqsa Muhammad Rahimxon II zamonida, xattotlik san’ati o‘zining eng yuksak cho‘qqisiga chiqqanligi alohida ta’kidlanadi. Maqolada Xorazm nastaliq maktabining shakllanishi, ustoz-shogird an’anasining uzluksizligi va mahalliy xat uslublarining umumislom xattotlik merosida tutgan o‘rni masalalari ham ilmiy muomalaga kiritilgan. Shuningdek, saqlanib qolgan qo‘lyozmalar va ularning bugungi kutubxonalardagi holati haqida ham ma’lumot beriladi.
References
1. Munis Sh., Ogahiy M. R. Firdavs ul-iqbol. — Toshkent: Fan, 1988. — 516 b.
2. Ogahiy M. R. Riyoz ud-davla. — Toshkent: O‘zbekiston FA nashriyoti, 1965. — 382 b.
3. Ogahiy M. R. Zubdat ut-tavorix. — Toshkent: Fan, 1969. — 274 b.
4. Bayoniy M. Y. Shajarayi Xorazmshohiy. — Toshkent: Fan, 1994. — 318 b.
5. Ogahiy M. R. Gulshani davlat. — Toshkent: O‘zbekiston FA nashriyoti, 1971. — 290 b.
II. O‘zbek tilidagi tadqiqotlar
6. Ahmedov B. O‘rta Osiyo xalqlari tarixi manbalari. — Toshkent: O‘qituvchi, 1991. — 412 b.
7. Xoliqov G‘. Xiva xonligi madaniyati. — Toshkent: Fan, 2001. — 328 b.
8. Norqo‘lov N. O‘zbek xattotlik san’ati tarixi. — Toshkent: O‘zbekiston, 2005. — 256 b.
9. Shamsiyev P. Xorazm qo‘lyozmalari. — Toshkent: Fan, 1962. — 184 b.
10. Hasanov S. Xiva xonligi adabiy muhiti. — Toshkent: Fan, 1985. — 296 b.
11. Munnirov Q. O‘zbek qo‘lyozmachilik madaniyati. — Toshkent: Fan, 1975. — 344 b.
12. Yo‘ldoshev M. Xorazm xattotlik maktabi. — Urganch: Xorazm, 2008. — 178b.
13. Rajabov R. O‘rta Osiyo xattotlik san’ati. — Toshkent: San’at, 2010. — 224 b.
14. Yunusova M. Qo‘ng‘irot sulolasi davri madaniyati. — Toshkent: Fan, 2003. — 268 b.
15. Isoqov A. Xiva xonligi kutubxonalari tarixi. — Toshkent: O‘zbekiston, 2012. — 192 b.
Elektron resurslar
16. O‘zbekiston Milliy kutubxonasi elektron katalogi. — URL: www.natlib.uz
17. Sharqshunoslik instituti raqamli qo‘lyozmalar bazasi. — URL: www.orient.uz
