O'ZBEK TILIDA SO'Z YASALISHI USULLARI VA ULARNING ZAMONAVIY KO'RINISHLAR.
Keywords:
O‘zbek tilida so‘z yasalishining bir necha asosiy usullari mavjud bo‘lib, ular orasida affiksatsiya eng faol va mahsuldor usul sanaladi. Affiksatsiya usulida so‘z o‘zagiga qo‘shimchalar qo‘shish orqali yangi so‘zlar hosil qilinadi. Masalan, “ish” so‘ziga “-chi” qo‘shimchasi qo‘shilib “ishchi”, “bilim” so‘ziga “-don” qo‘shimchasi qo‘shilib “bilimdon” so‘zlari yasaladi. Ushbu usul qadimdan o‘zbek tilida keng qo‘llanib kelmoqda va bugungi kunda ham o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan.Abstract
O‘zbek tili boy lug‘at tarkibiga ega bo‘lgan rivojlangan tillardan biridir. Tilning boyishi va yangi tushunchalarni ifodalash imkoniyatining kengayib borishi, avvalo, so‘z yasalishi jarayonlari bilan chambarchas bog‘liqdir. Jamiyat taraqqiyoti, ilm-fan va texnologiyaning rivojlanishi natijasida tilda yangi so‘zlarga ehtiyoj ortadi. Shu sababli so‘z yasalishi tilshunoslikning muhim bo‘limlaridan biri hisoblanadi. So‘z yasalishi orqali mavjud so‘zlardan yangi ma’noli birliklar hosil qilinadi va tilning lug‘at boyligi kengayadi.Hozirgi davrda o‘zbek tilida an’anaviy so‘z yasalishi usullari bilan bir qatorda zamonaviy usullar ham faol qo‘llanmoqda. Ayniqsa, axborot texnologiyalari, internet tarmog‘i, ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlar tilga ko‘plab yangi birliklarni olib kirayotgani kuzatiladi. Bu esa o‘zbek tilining rivojlanish jarayonida yangi lingvistik hodisalarni yuzaga keltirmoqda.
References
1. Hojiyev A. O‘zbek tili so‘z yasalishi. — Toshkent: O‘qituvchi, 2007.
2. Nurmonov A. O‘zbek tilshunosligi asoslari. — Toshkent, 2013.
3. Madvaliyev A. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. — Toshkent: Fan, 2008.
4. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilining izohli lug‘ati. — Toshkent, 2020.
5. Mahmudov N. Til va nutq madaniyati. — Toshkent, 2019.
