MAHALLIY SANOAT CHIQINDILARI ASOSIDA BITUMNING FIZIK-MEXANIK XOSSALARINI YAXSHILOVCHI POLIMER MODIFIKATORLAR OLISH

Authors

  • Ozodov Sanjarbek Mansurbek O‘g‘li Author
  • Jurayev Vays Narzullayevich Author

Keywords:

mahalliy sanoat chiqindilari, polimer modifikator, modifikatsiyalangan bitum, fizik-mexanik xossalar, polietilen, polipropilen, rezina kukuni, asfalt-beton, yo‘l qoplamasi.

Abstract

Ushbu maqolada mahalliy sanoat chiqindilari asosida bitumning fizik-mexanik xossalarini yaxshilovchi polimer modifikatorlar olishning ilmiy-texnologik asoslari yoritilgan. Yo‘l qurilishida qo‘llaniladigan an’anaviy neft bitumlari yuqori haroratda yumshash, past haroratda mo‘rtlashish, transport yuklamalari ta’sirida deformatsiyalanish va vaqt o‘tishi bilan qarish xususiyatlariga ega. Shu sababli bitumni polimer chiqindilar bilan modifikatsiyalash asfalt-beton qoplamalarining ekspluatatsion barqarorligini oshirishning istiqbolli yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Mahalliy polietilen, polipropilen, PET va rezina-polimer chiqindilaridan foydalanish bitumning yumshash haroratini oshirish, penetratsiyasini kamaytirish, qovushqoqligini tartibga solish, elastiklik va adgeziya xossalarini yaxshilash imkonini beradi. Maqolada polimer chiqindilarni saralash, tozalash, maydalash, funksional faollashtirish va bitum bilan gomogen aralashtirish jarayonlari tahlil qilingan. Shuningdek, modifikatsiyalangan bitumning fizik-mexanik xossalariga ta’sir etuvchi asosiy omillar — polimer turi, zarracha o‘lchami, aralashtirish harorati, qo‘shimcha miqdori va fazalararo moslashuvchanlik ilmiy jihatdan asoslangan.

References

1. Yang Q. va boshqalar. A review of polymer-modified asphalt binder: Modification mechanisms and mechanical properties. 2024.

2. Xu F., Zhao Y., Li K. Using Waste Plastics as Asphalt Modifier: A Review. Materials, 2022.

3. Ameur A.B. va boshqalar. A Review on the Use of Plastic Waste as a Modifier of Asphalt Mixtures for Road Constructions. CivilEng, 2025.

4. Ghodrati A. va boshqalar. Incorporating Waste Plastics into Pavement Materials. Applied Sciences, 2025.

5. Genet M.B. va boshqalar. Investigation and optimization of waste LDPE plastic as a modifier of asphalt mix. 2021.

6. Alqubaysi T. va boshqalar. Evaluating the mechanical behavior of plastic waste and rubber-modified asphalt. Scientific Reports, 2025.

7. White G. va boshqalar. Analysis of the Effects of Rubber Dosage and Digestion Time on Asphalt Mixture Properties. Materials, 2025.

8. Deb S. va boshqalar. Use of Recycled Waste Plastic for Wet Modification of Bitumen. ASCE, 2025.

9. Singh A. va boshqalar. Upcycling of plastic waste in bituminous mixes using dry process. Construction and Building Materials, 2024.

10. UNEP. Moving towards zero waste. United Nations Environment Programme, 2025.

11. ASTM D5/D5M. Standard Test Method for Penetration of Bituminous Materials. ASTM International.

12. ASTM D36/D36M. Standard Test Method for Softening Point of Bitumen — Ring-and-Ball Apparatus. ASTM International.

13. ASTM D113. Standard Test Method for Ductility of Bituminous Materials. ASTM International.

14. ASTM D4402/D4402M. Standard Test Method for Viscosity Determination of Asphalt at Elevated Temperatures Using a Rotational Viscometer. ASTM International.

15. ASTM D7173. Standard Practice for Determining the Separation Tendency of Polymer from Polymer-Modified Asphalt. ASTM International.

Published

2026-05-13

How to Cite

[1]
2026. MAHALLIY SANOAT CHIQINDILARI ASOSIDA BITUMNING FIZIK-MEXANIK XOSSALARINI YAXSHILOVCHI POLIMER MODIFIKATORLAR OLISH. Ustozlar uchun. 95, 4 (May 2026), 438–445.