SUV RESURSLARINI BOSHQARISHDA RAQAMLI TRANSFORMATSIYA: SUN'IY INTELLEKT VA IoT O'RNI
Keywords:
raqamli transformatsiya, sun'iy intellekt, Narsalar Interneti (IoT), suv resurslari, aqlli boshqaruv, sensorlar, mashinaviy o'rganish, prediktiv tahlil, monitoring, smart water.Abstract
Mazkur maqolada suv resurslarini boshqarishda raqamli transformatsiyaning zamonaviy holati, sun'iy intellekt (SI) va Narsalar Interneti (IoT) texnologiyalarining ahamiyati hamda ularning amaliy qo'llanilishi tahlil qilingan. Global iqlim o'zgarishi, aholi sonining oshishi va sanoatning rivojlanishi natijasida suv resurslariga bo'lgan talab keskin oshmoqda. An'anaviy boshqaruv usullari bugungi kun talablariga to'liq javob bermay qolayotgan bir paytda, raqamli texnologiyalar yangi imkoniyatlar eshigini ochmoqda. Tadqiqotda IoT sensorlari yordamida real vaqt rejimida ma'lumot to'plash, SI algoritmlari orqali tahlil qilish va prediktiv modellashtirish jarayonlari ko'rib chiqilgan. Shuningdek, O'zbekiston sharoitida bu texnologiyalarni joriy etish imkoniyatlari va istiqbollari yoritilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, raqamli transformatsiya suv resurslarini 25–40% gacha tejash, isrofgarchilikni kamaytirish va boshqaruv samaradorligini sezilarli oshirishga olib keladi.
References
1. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining «2020-2030-yillarda O'zbekiston Respublikasi suv xo'jaligini rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to'g'risida»gi PF-6024-son Farmoni. – Toshkent, 2020.
2. Adamovich K., Petrov V., Sidorova E. IoT-based water quality monitoring system: A comprehensive review // Journal of Environmental Management. – 2021. – Vol. 286. – P. 112-128.
3. Chen M., Liu Z. Deep learning approaches for water consumption forecasting // Water Resources Research. – 2022. – Vol. 58, No. 4. – P. 1-22.
4. Garrido-Baserba S., Vinardell R. Digital twin technology in urban water networks // Water Research. – 2023. – Vol. 230. – P. 119-135.
5. Yamashita T. Blockchain and IoT integration for transparent water resource management // Sustainability. – 2022. – Vol. 14, No. 12. – P. 7123.
6. Karimov A. Sug'orish tizimlarini avtomatlashtirish va aqlli boshqaruv asoslari: Monografiya. – Toshkent: Fan, 2023. – 248 b.
7. Ergashev B., Norqulov S. IoT-based drip irrigation efficiency analysis in Fergana Valley // Central Asian Journal of Water Research. – 2022. – Vol. 8, No. 2. – P. 45-62.
8. UN Water. World Water Development Report 2023: Partnerships and cooperation for water. – Paris: UNESCO, 2023. – 200 p.
9. Singapore PUB. Smart Water Grid Annual Report 2023. – Singapore, 2023.
10. Mekorot. TaKaDu Platform: Annual Performance Review. – Tel Aviv, 2023.
11. Hitachi Ltd. AquaCloud: Integrated Water Management Platform. Technical Report. – Tokyo, 2023.
12. World Bank. Digital Transformation of Water Utilities in Emerging Economies. – Washington DC, 2024. – 156 p
