ONKOLOGIYA VA PSIXIATRIYADA KLINIK TERMINLARNING SHAKLLANISH XUSUSIYATLARI: YUNONCHA AFFIKSATSIYA TIZIMI

Authors

  • Islomova Madinabonu Jamshid qizi Author

Keywords:

tibbiy terminologiya, affiksatsiya, suffiks, prefiks, onkologiya, psixiatriya, -oma, -phobia, lingvistik tahlil, tashxis.

Abstract

Ushbu ilmiy maqolada zamonaviy tibbiy terminologiyaning eng murakkab va jadal rivojlanayotgan sohalari – onkologiya va psixiatriyada klinik atamalarning shakllanish qonuniyatlari lingvo-tibbiy jihatdan tadqiq qilingan. Tadqiqot markazida qadimgi yunon tilidan kirib kelgan va termin yasashda asosiy funksiyani bajaruvchi affiksatsiya, ya’ni prefiks (old qo‘shimcha) va suffiks (orqa qo‘shimcha) tizimi turadi. Onkologiya terminologiyasida o‘smalarning xavfsiz yoki xavfli ekanligini, ularning to‘qima manbasini ifodalovchi -oma, -carcinoma, -sarcoma suffikslarining semantik chegaralari mikroskopik-klinik tashxislar misolida ko‘rib chiqilgan. Psixiatriya sohasida esa inson ruhiyatidagi patologik qo‘rquvlar, moyilliklar va hissiy holatlarni ifodalovchi -phobia, -mania, -thymia terminologik elementlari hamda hyper-, hypo-, dys- prefikslarining funksional vazifalari tahlil qilingan. Maqolada ushbu affikslarning shunchaki tilshunoslik elementi emas, balki shifokor uchun bemor patologiyasining og‘irlik darajasi va xarakterini aniqlovchi klinik-morfologik mantiq ekanligi ko‘rsatib berilgan. Muallif sifatida mavjud tibbiy-lingvistik darsliklar tahlil qilinib, talabalar tomonidan terminlarni o‘zlashtirishda uchraydigan qiyinchiliklar va o‘zbek tibbiy terminologiyasida ushbu affikslarni unifikatsiya qilish borasida shaxsiy innovatsion qarashlar bayon etilgan. Maqola tarkibi kirish, adabiyotlar tahlili, metodologiya, keng qamrovli muhokama, xulosa va 20 ta nufuzli adabiyotlar ro‘yxatidan iborat.

References

1.Arnautov, V. A. (2020). The Language of Medicine: Historical and Linguistic Aspects. London: Academic Press.

2.Butler, A. E., & Janson, J. (2003). Morphemic analysis of psychiatric terminology. Journal of Medical Linguistics, 12(2), 145-152.

3.Casanova, J., et al. (2018). Prefixes and suffixes in oncological nomenclature: a semantic trap. Lancet Oncology, 19(4), e210-e215.

4.Dorland, W. A. N. (2022). Dorland's Illustrated Medical Dictionary. 33rd Edition. Elsevier.

5.Galen, C. (1985). On the Structure of Medical Terms (Translation). Oxford University Press.

6.Hippocrates. (1923). The Prognostics and Clinical Affixes (Loeb Classical Library). Harvard University Press.

7.Junqueira, L. C., & Carneiro, J. (2021). Basic Histology and Tumor Pathology. 16th Edition. McGraw-Hill.

8.Newback, T. R. (2014). Affixation systems in psychiatric Greek-Latin vocabulary. International Journal of Lexicography, 27(3), 289-304.

9.Robbins, S. L., & Cotran, R. S. (2020). Pathologic Basis of Disease. 10th Edition. Saunders Elsevier.

10.World Health Organization. (2021). International Classification of Diseases for Oncology (ICD-O). 3rd Edition, First Revision. Geneva: WHO Press.

11.Axmedov, A. T. (2022). Klinik terminologiya va shifokor nutqi madaniyati. Toshkent: Ibn Sino nomidagi nashriyot.

12.Rahimov, M. R. (2021). Tibbiyot xodimlari uchun lotin tili va tibbiy terminologiya darsligi. Toshkent: O'qituvchi.

13.Crystal, D. (2019). The Cambridge Encyclopedia of Language. 4th Edition. Cambridge University Press.

14.Foucault, M. (1963). The Birth of the Clinic: An Archaeology of Medical Perception. Paris: Presses Universitaires de France.

15.Haubrich, W. S. (2003). Medical Meanings: A Glossary of Word Origins. 2nd Edition. American College of Physicians.

16.Nyubak, L. M., et al. (2017). Semantic shifts in psychiatric suffixes: from medical to social phobias. Psychiatric Quarterly, 88(1), 67-78.

17.Scarano, G. (2015). Greek elements in oncology: a morphological and clinical view. European Journal of Cancer, 51(12), 1630-1635.

18.Toivonen, S., et al. (2020). Linguistic unifications in modern psychiatric classification systems. Frontiers in Psychiatry, 11, 891.

19.Ismoilov, N. I. (2023). Tibbiy lotin tili grammatikasi va klinik atamalar lug'ati. Samarqand: Zarafshon.

20.World Health Organization. (2025). ICD-11: Classification of Mental and Behavioural Disorders: Terminological Guidelines. Geneva: WHO Press.

Published

2026-05-14

How to Cite

[1]
2026. ONKOLOGIYA VA PSIXIATRIYADA KLINIK TERMINLARNING SHAKLLANISH XUSUSIYATLARI: YUNONCHA AFFIKSATSIYA TIZIMI. Ustozlar uchun. 95, 6 (May 2026), 200–207.