INGLIZ VA O’ZBEK TILLARIDAGI ANTROPONIMLARNING STRUKTURAVIY VA SEMANTIK TAHLILI
Keywords:
antroponim, onomastika, ism, familiya, semantik tahlil, strukturaviy tahlil, ingliz tili, o’zbek tili.Abstract
Ushbu tezis ingliz va o’zbek tillaridagi antroponimlarning tuzilishi va ma’nosini sodda qiyosiy yo’l bilan o’rganishga bag’ishlanadi. Antroponim deganda shaxsga berilgan ism, familiya, ota ismi, taxallus va laqab kabi birliklar tushuniladi. Bunday birliklar faqat odamni ajratish uchun xizmat qilmaydi. Ularda xalq tarixi, oilaviy an’ana, diniy qarash, kasb, ijtimoiy mavqe va madaniy xotira ham aks etadi. Tezisda ingliz tilidagi John Smith, Oliver Twist, Tom Sawyer kabi antroponimlar hamda o’zbek tilidagi Otabek, Kumush, Yusufbek hoji, Zaynab kabi nomlar tahlil qilinadi. Tahlil davomida strukturaviy, semantik, qiyosiy va kontekstual metodlardan foydalaniladi. Strukturaviy tahlil orqali ism, familiya, ota ismi va laqabning shakliy qurilishi ko’rsatiladi. Semantik tahlil orqali antroponimlarning ma’nosi, madaniy belgisi va badiiy matndagi vazifasi aniqlanadi. Qiyosiy tahlil ingliz va o’zbek nomlash tizimlari orasidagi o’xshash va farqli jihatlarni ochishga yordam beradi. Tadqiqot natijasida ingliz antroponimlarida familiya, kasb va ijtimoiy qatlam belgisi kuchliroq ko’rinishi, o’zbek antroponimlarida esa ota ismi, hurmat shakli, diniy mazmun va oilaviy qadriyatlar aniqroq namoyon bo’lishi aniqlanadi. Tezisning amaliy ahamiyati shundaki, undagi kuzatishlar tarjima, adabiy matn tahlili va til o’qitish jarayonida foydali bo’lishi mumkin.
References
1. Algeo, John, and Katie Algeo. “Onomastics as an Interdisciplinary Study.” Names, vol. 48, nos. 3-4, 2000, pp. 265-274.
2. Dickens, Charles. Oliver Twist. Richard Bentley, 1838.
3. Hough, Carole, editor. The Oxford Handbook of Names and Naming. Oxford University Press, 2016.
4. Koziyeva, Iqbol. “Research of Anthroponymy of the Uzbek Language.” E3S Web of Conferences, vol. 538, 2024, article 05019.
5. Qodiriy, Abdulla. O’tkan kunlar. Toshkent, 1926.
6. Twain, Mark. The Adventures of Tom Sawyer. American Publishing Company, 1876.
7. Yuldasheva, Makhzuna Omonillayevna. “Linguistic Features of Human Names in English and Uzbek Languages.” Web of Semantics: Journal of Interdisciplinary Science, vol. 3, no. 1, 2025, pp. 211-217.
