O‘ZBEK TILIDA NUTQIY AKTLARNING SOTSIOPRAGMATIK XUSUSIYATLARI (EMPIRIK TAHLIL)
Keywords:
nutqiy akt, sotsiopragmatika, pragmatika, empirik tahlil, kommunikativ strategiya, diskurs, illokutiv akt, o‘zbek tili, kommunikativ vaziyat, milliy-madaniy xususiyat.Abstract
Mazkur maqolada o‘zbek tilidagi nutqiy aktlarning sotsiopragmatik xususiyatlari empirik tahlil asosida o‘rganiladi. Tadqiqotda nutqiy aktlarning ijtimoiy omillar, kommunikativ vaziyat, suhbat ishtirokchilarining maqomi, yoshi va madaniy munosabatlari bilan bog‘liq jihatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, o‘zbek tilida iltimos, buyruq, rad etish, minnatdorchilik, uzr va tabrik kabi nutqiy aktlarning qo‘llanishida milliy-madaniy xususiyatlarning namoyon bo‘lishi yoritiladi. Empirik materiallar asosida nutqiy aktlarning pragmatik ma’nosi, kommunikativ strategiyalari hamda diskursdagi funksional vazifalari ochib beriladi.References
1. Croft W. Speech act classification, language typology and cognition. Foundations of speech act theory: Philosophical and linguistic perspectives. Tsohatzidis S. L. (ed.). – London: Routledge, 1994. – P. 460–477.
2. Sadock J.M., Zwicky A.M. Speech act distinctions in syntax. Language Typology and Syntactic Description, 1985, 1: 155–196
3. Wierzbicka A. A semantic metalanguage for a crosscultural comparison of speech acts and speech genres. Language in Society, 1985, 14: 491–514.
4. Kibrik A. Interaction of the verbal, prosodic, and visual components in language understanding. Paper presented at the conf. “The Night Whites Language Workshop. St. Petersburg Winter Symposium on Experimental Studies of Speech and Language” (St. Petersburg, 16–17 December 2011).
5. Кибрик, Молчанова 2014 – Кибрик А. А., Молчанова Н. Б. Каналы мультимодальной коммуникации: тносительный вклад в понимание дискурса. Материалы семинара «Мультимодальная коммуникация: теоретические и эмпирические исследования» (Москва, 2013 г.). М.: Буки Веди, 2014, 99–114.
6. Wechsler S. Verb second and illocutionary force. Views on phrase structure. Leffel K., Bouchard D. (eds.). Dordrecht: Springer Netherlands, 1991, 177–191.