TARBIYA USLUBLARINING BOLA PSIXOLOGIYASIGA TA'SIRI
Keywords:
oilaviy tarbiya, avtoritar uslub, liberal uslub, demokratik uslub, beparvo uslub, bola psixikasi, shaxs shakllanishi, emotsional rivojlanish, ota-ona munosabati, ijtimoiy moslashuv.Abstract
ushbu maqolada oiladagi tarbiya muhiti, ota-onaning farzandga bo‘lgan munosabati, rag‘batlantirish va jazolash usullarining bolaning ruhiy rivojlanishiga ta’siri, oilaviy tarbiya uslublarining (demokratik, avtoritar, liberal, beparvo) bolaning psixik rivojlanishi, emotsional holati va shaxsiy xususiyatlari shakllanishiga ta’siri nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilingan. Maqsadi — turli tarbiya uslublarining bola xulq-atvori, o‘ziga bo‘lgan ishonchi va ijtimoiy moslashuviga ko‘rsatadigan ijobiy va salbiy oqibatlarini o’rganishdan iborat.
Maqolada ota-ona va bola o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar tipi, oiladagi muhit hamda bolaning ruhiy salomatligi o‘rtasidagi bog‘liqlik yoritilgan. Demokratik tarbiya uslubi sog‘lom va mustaqil shaxs shakllanishiga xizmat qilsa, avtoritar va beparvo uslublar bolada qo‘rquv, tajovuzkorlik yoki moslashishda qiyinchiliklarni keltirib chiqarishi takidlangan. Oiladagi tarbiya muhiti, tarbiya uslublari shaxsning shaxsiy va ijtimoiy rivojlanishiga katta hissa qo‘shadi.
Ushbu maqola va undagi tavsiyalar pedagoglar, psixologlar hamda ota-onalar uchun amaliy ahamiyatga ega.
References
1. Baumrind, D. (1966). Effects of authoritative parental control on child behavior. Child Development, 37(4), 887–907.
2. Baumrind, D. (1971). Current patterns of parental authority. Developmental Psychology Monographs, 4(1), 1–103.
3. Maccoby, E. E., & Martin, J. A. (1983). Socialization in the context of the family: Parent-child interaction. Handbook of Child Psychology, 4, 1–101.
4. Hasanova, D. B. (2020). Zamonaviy oiladagi tarbiya muammolari va ularni hal etish yo'llari. Psixologiya jurnali, 3(2), 45–58.
5. Azimova, N. R. (2021). Ota-ona va bola munosabatlari psixologiyasi. Toshkent: Akademnashr.
6. Adem Gunesh . Jazosiz tarbiya . “Yangi asr avlodi” 2023.
