BAYON ILMIDA KINOYANING RO‘LI

Authors

  • Abdullayev Olimjon Author

Keywords:

bayon, isteora, metafora, nutq, ifoda, ma’no, estetik ta’sir, adabiyot, ta’sirchanlik.

Abstract

Ushbu maqola bayon ilmi kontekstida isteoraning (metaforaning) ahamiyatini va uning nazariy hamda amaliy jihatlarini tahlil qiladi. Isteora so‘zning yoki iboraning asl ma’nosini boshqa bir ma’no bilan o‘zgartirib ishlatish orqali nutqning ifodaviy va estetik imkoniyatlarini kengaytiradigan vosita sifatida qaraladi. Tadqiqotda bayon ilmida isteoraning tarixi, shakllanishi, turli turlari va ularning nutqiy, adabiy va madaniy kontekstdagi funksiyalari yoritilgan.

Maqolada isteora nafaqat ma’noni yanada aniq va ravshan yetkazishda, balki tinglovchining hissiy qabulini kuchaytirishda, matnga ritmik va obrazli xarakter bag‘ishlashda ham muhim vosita ekanligi ko‘rsatib o‘tiladi. Shuningdek, isteora orqali murakkab tushunchalar sodda va oson tushunarli shaklda ifodalanishi, shuningdek, fikr va hissiyotlarni uyg‘unlashtirish imkoniyati mavjudligi ta’kidlangan.

References

1. Ahmad Mumin, السانبات النشأة و التطور, Diyo al-Matbu‘at al-Jami‘iyah, Bin ‘Aknun, Jazoir, 2002.

2. Idris Maqbul, الأسس الإبستيمولوجية والتداولية للنظر النحوي عند سيبويه, Al-Urdun, ‘Alam al-Kutub al-Hadith, 2006.

3. Isma‘il Basha al-Bag‘dadiy, هدية العارفين أسماء المولفين وآثار المضيفين من كشف الظنون, Majmu‘a, Dar al-Kutub al-‘Ilmiyya, Bayrut, Lubnan, 1413/1993–1994.

4. Baha’ al-Din al-Subki, عروس الأفراح في شرح تلخيص المفتاح, Tahrir: Da‘ud ‘Abd al-Hamid Hindavi, Juz’, Al-Maktaba al-‘Asriya li al-Tiba‘a va al-Nashr, Bayrut, Lubnan, 1423/2003.

5.Tamam Hassan, الأصول، دراسة إيستمولوجية للفكر اللغوي عند العرب النحو فقه اللغة - البلاغة, ‘Alam al-Kutub, 1420/2000.

6. Tamam Hassan, اللغة العربية: معناها ومبناها, Al-Hay’a al-Misriya al-‘Amma lil-Kitab, Misr.

7. Tavfiq Qarira, المصطلح النحوي وتفكير النحاة العرب, Jumhuriyya at-Tunisiyya, Dar Muhammad Ali li al-Nashr, 2003.

8. Jamal al-Din Ibn Hisham al-Ansari, مغنى اللبيب, Dar al-Fikr li al-Tiba‘a va al-Nashr va al-Tavzi‘.

9. Jurji Zidan, تاريخ آداب اللغة العربية, Taq: Ibrahim Sahravi, Muvafaq lil-Shar, al-Raghaya, Jazair, 2001M.

10. Haji Xalifa, كشف الظنون, Majmu‘a, Dar al-Fikr, Bayrut, Lubnan.

11. Xadija al-Hamdani, المركبات في العربية, Dar Osama li al-Nashr va al-Tavzi‘, Al-Urdun, 2008.

12. Suyutiy. بغية الوعاة في طبقة اللغويين والنحاة, Tahrir: Muhammad Abu J., Al-Maktaba al-‘Asriya li al-Tiba‘a va al-Nashr va al-Tavzi‘, Bayrut, Lubnan.

Published

2026-05-22

How to Cite

[1]
2026. BAYON ILMIDA KINOYANING RO‘LI. Ustozlar uchun. 96, 2 (May 2026), 356–368.