O‘SMIRLIK DAVRIDA KIBERBULLING QURBONI BO‘LGAN O‘QUVCHILARGA KORREKSION-PSIXOLOGIK YORDAM KO‘RSATISH TIZIMI
Keywords:
kiberbulling, o‘smirlik davri, internet-bezorilik, depressiya, guruhdan chetlatish, suitsidal xulq-atvor, korreksion-psixologik yordam, preventiv choralar, raqamli gigiyena.Abstract
Ushbu fundamental ilmiy maqolada zamonaviy axborot texnologiyalari va ijtimoiy tarmoqlarning rivojlanishi natijasida yuzaga kelgan eng jiddiy ijtimoiy-psixologik muammolardan biri – maktab o‘quvchilari o‘rtasidagi kiberbulling (internetdagi bezorilik) hodisasi atroflicha tadqiq etilgan. Maqolada kiberbulling turlari (haqoratlar, guruhdan chetlatish, kiber-ta’qib, feyk ma’lumotlar tarqatish) va ularning o‘smirlar ruhiyatiga, xususan, depressiv holatlar, xavotirlanish darajasining ortishi, o‘ziga bo‘lgan ishonchning pasayishi va eng ayanchlisi, autodestruktiv hamda suitsidal xulq-atvor shakllanishiga ta’siri chuqur tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida kiberbulling qurboniga aylangan o‘smirlarga kompleks korreksion-psixologik yordam ko‘rsatish tizimi ishlab chiqilgan bo‘lib, unda maktab psixologi, pedagoglar, ota-onalar va huquq-tartibot organlarining o‘zaro integratsiyalashgan harakatlar strategiyasi belgilab berilgan. Preventiv (oldini oluvchi) choralar tizimi va raqamli gigiyena qoidalari ham ilmiy asosda yoritilgan.
References
Hinduja, S. & Patchin, J. W. (2015). Bullying Beyond the Schoolyard: Preventing and Responding to Cyberbullying. Corwin Press.
Belsey, B. (2005). Cyberbullying: An Imminent Threat to Our Youth. Journal of Psychosocial Nursing.
Ganiyeva, M. (2021). O‘smirlar psixologiyasi va ijtimoiy tarmoqlarning ta’siri. Toshkent: Fan va texnologiya.
Karimova, V. (2019). Ijtimoiy psixologiya. Toshkent: O‘zbekiston.
Smith, P. K. (2016). Cyberbullying: Human Rights and Cyber-utilitarianism. Oxford University Press.
