SADRIDDIN AYNIYNING TOJIK LEKSIKOGRAFIYASI RIVOJIDAGI ROLI
Keywords:
leksikologiya, fors-tojik toil, lingvistika, tilshunos, adabiyotshunos, onomasika, toponimika, lug’at, tarjimon.Abstract
Ushbu maqolada tilshunos olim, adabiyotshunos Sadriddin Ayniyning tojik leksikografiyasidagi muhim rolini tahlil qiladi. Tojik tilshunoslik tarixida Sadriddin Ayniy nafaqat yangiy adabiyot asoschisi, balki ajoyib tilshunos va leksikograf sifatida ham tanilgan. Ushbu tadqiqotda Ayniyning leksikografik asarlarining tarixi, ularning tuzilishi, mazmuni va tojik tilidagi leksik boylikni boyitishdagi o‘rni ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, uning lug’at kitobidagi terminologik bazani shakllantirishdagi yondashuvlari tahlil qilinadi. Ayniyning leksikografik faoliyati nafaqat tojik tilini yangi davrga tayyorlashda, balki tojik xalqi madaniyatini rivojlantirishda ham katta ahamiyatga ega bo‘ldi. U tojik tilining tarixiy, madaniy va ilmiy kontekstda qayta tiklanishi va rivojlanishiga hissa qo‘shdi. Ushbu tadqiqot Ayniyning leksikografik merosining tojik tilidagi ta’sirini va uning zamonaviy tilda o‘rnini yanada chuqur o‘rganishga koʻmaklashadi.
References
1. Н.Маъсумӣ “Ҷаҳонбинӣ ва маҳорат”. Нашриёoти “Ирфон” - Душанбе:, 1966, саҳ 240.
2. С. Айнӣ, Китобҳои тоҷикӣ, газетаи “Овози тоҷик” 30/VI‒1926. саҳ 2.
3. А.Воҳидов. Аз таърихи луғатнигории форсу тоҷик(асрҳои X-XIX). Самарқанд, 2019.
4. С.Айнӣ. Куллиёт.Ҷилди 19. Луғати нимтафсилии тоҷикӣ барои забони тоҷикӣ.– Душанбе: “Дониш”,2025.–878с.
5. Таҳқиқи вожаҳои марбут ба наботот дар «Луғати нимтафсилии тоҷикӣ барои забони адабии ҳозираи тоҷик»-и Садриддин Айнй / М. Зоитова // Суханшиносӣ. - 2019. - №3. - С. 133- 141.
6. S.Turdimurodov .O’zbek tilining izohli lug‘atlarida evfemik ma’nolar talqini. Filol. fan. nomz... diss. – Termiz, 2022.
7. Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ, ҷилди 1-2. Зери таҳрири Назарзода С. Душанбе: -2008. 950 саҳ.
