KLASTER TIZIMIDA G‘ALLA YETISHTIRISH TANNARXINI OPTIMALLASHTIRISH VA YAKUNIY MAHSULOT RAQOBATBARDOSHLIGINI OSHIRISH
Keywords:
G‘allachilik klasterlari, tannarxni optimallashtirish, raqobatbardoshlik, davlat subsidiyalari, suv tejovchi texnologiyalar, muqobil energiya, Ma’lumotlar qamrovi tahlili (MQT/DEA).Abstract
Ushbu maqolada g‘allachilik klasterlari faoliyatida ishlab chiqarish xarajatlarini tizimli optimallashtirish, qiymat zanjiri bosqichlarida tannarxni kamaytirish hamda yakuniy mahsulotlarning (un va non-bulochka mahsulotlari) raqobatbardoshligini oshirish masalalari tadqiq etilgan. Maqolada sohadagi so‘nggi institutsional islohotlar, jumladan, davlat xarid kvotalarining bekor qilinishi va baho belgilash tizimining liberallashtirilishi tahlil qilingan. Kredit stavkalarini davlat tomonidan kompensatsiya qilish, dizel yoqilg‘isi uchun subsidiyalar ajratish va bo‘sh turgan yerlarni «E-auksion» orqali qayta muomalaga kiritish mexanizmlarining iqtisodiy samaradorligi baholangan. Iqlim o‘zgarishi sharoitida suv resurslari taqchilligi va ularning sifati yomonlashuvining oldini olish maqsadida suv va energiya tejovchi texnologiyalarni hamda muqobil quyosh energiyasini g‘allachilik landshaftlariga joriy etish istiqbollari yoritilgan. Klasterlar samaradorligini tizimli baholash maqsadida Ma’lumotlar qamrovi tahlili (MQT/DEA) modelining metodologik asoslari taklif etilgan va tegishli xulosalar shakllantirilgan.
References
1. Akhtar, N., Syakir Ishak, M. I., Bhawani, S. A., & Umar, K. (2021). Various natural and anthropogenic factors responsible for water quality degradation: A review. Water, 13(19), 2660-2670.
2. Uzbekistan to introduce new subsidies for farmers and textile clusters. Frank.uz news, 2026.
3. FAO & Strategy.uz. Food security, nutrition accessibility, and import dependency in Uzbekistan, 2024-2025.
4. World Bank. Farm Restructuring in Uzbekistan: Optimizing farmland use and improving crop rotation. World Bank Group, 2019.
5. World Scientific. Models of cost optimization in agro-industrial and grape-wine clusters of Uzbekistan. World Scientific Publishing, 2024.
6. Lex.uz. O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi va Qishloq xo'jaligi vazirligining g'alla yetishtirish xarajatlari tahlili, "Galla-Alteg" AJ texnik samaradorligi va minimal narxlarni belgilash to'g'risidagi normativ-huquqiy hujjatlari.
7. World Bank. Policy Dialogue on Agriculture Modernization in Uzbekistan: Study of Wheat and Flour Market Integration. World Bank Group, 2021.
8. Yigezu, A. Y., Bishaw, Z., Niane, A. A., & Nurbekov, A. (Eds.). (2022). Political Economy of the Wheat Sector in Uzbekistan: Seed Systems, Varietal Adoption, and Impacts. CRP-Wheat.
9. FAO. Renewable energy for agrifood chains: Solar, wind, and bioenergy potential in Uzbekistan's wheat landscapes. Food and Agriculture Organization, 2021.
10. Begimova, D. K. (2024). Agrosanoat klasterlarining iqtisodiy samaradorligini baholash va resurslarni optimallashtirish. Monografiya.
11. Камола, П. А., & Саидмуродов, М. Т. (2023). МЕВА-САБЗАВОТ КЛАСТЕРЛАРИДА МАРКЕТИНГ ТИЗИМИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ. THE THEORY OF RECENT SCIENTIFIC RESEARCH IN THE FIELD OF PEDAGOGY, 1(7), 1-4.
12. Саидмуродов, М. (2022). ИҚТИСОДИЁТНИ МОДЕРНИЗАЦИЯШАШ ШАРОИТИДА ҚИШЛОҚ ХУДУДЛАРИДА АҲОЛИ ТУРМУШ ДАРАЖАСИНИ ЯХШИЛАДА КИЧИК БИЗНЕС ВА ТАДБИРКОРЛИКНИНГ АҲАМИЯТИ. Eurasian Journal of Academic Research, 2(6), 878-881.
