QISHLOQ XO'JALIGI MAHSULOTLARINI SAQLASHDA MOSLASHUVCHAN MIKROIQLIM BOSHQARUVINING MODELLARI VA ALGORITMLARI

Authors

  • Mahmudjonov Bayotbek Hayot o'g'li Author
  • Suyunboyev Umidjon Ravshanjon o'g'li Author

Keywords:

mikroiqlim boshqaruvi, moslashuvchan algoritmlar, fuzzy nazorat, neyron tarmoqlar, qishloq xo'jaligi mahsulotlari, sovutish tizimlari, optimallashtirish.

Abstract

Ushbu maqolada qishloq xo'jaligi mahsulotlarini saqlash jarayonida qo'llaniladigan moslashuvchan mikroiqlim boshqaruvining matematik modellari va algoritmlari ko'rib chiqilgan. Zamonaviy saqlash inshootlarida harorat, namlik va gaz muhiti parametrlarini avtomatik boshqarishda yuzaga keluvchi asosiy muammolar tahlil qilingan. Ilmiy adabiyotlarda mavjud bo'lgan yondashuvlarning kamchiliklari aniqlanib, ularni bartaraf etishning samarali metodlari taklif etilgan. Fuzzy mantiq asosidagi adaptiv nazorat tizimi, neyron tarmoqli prognozlash modeli hamda ko'p parametrli optimallashtirish algoritmi ishlab chiqilgan. Taklif etilgan modellarning samaradorligi eksperimental ma'lumotlar asosida tekshirilgan va an'anaviy boshqaruv tizimlari bilan solishtirilgan. Natijalarga ko'ra, mahsulot yo'qotishlari 15–22% ga kamayishi va energiya sarfining 18% ga qisqarishi aniqlangan.

References

1. Smith, J.A. (2019). Limitations of PID controllers in non-linear agricultural storage systems. Journal of Agricultural Engineering, 45(3), 112–128.

2. Jones, R., Brown, M., & Taylor, K. (2021). Temperature and humidity control accuracy in cold storage facilities: A comparative study. Biosystems Engineering, 198, 45–62.

3. Lee, S., & Kim, H. (2020). Static vs. dynamic control models for postharvest storage: Energy and quality trade-offs. Computers and Electronics in Agriculture, 168, 105–118.

4. Zhang, W., Chen, L., & Liu, Y. (2022). Sensor data quality management in automated storage systems. Sensors, 22(8), 3045.

5. Wang, X., & Liu, Z. (2023). Multi-objective optimization for energy-efficient cold storage management. Energy and Buildings, 275, 112–125.

6. Mamdani, E.H., & Assilian, S. (1975). An experiment in linguistic synthesis with a fuzzy logic controller. International Journal of Man-Machine Studies, 7(1), 1–13.

7. Deb, K., Pratap, A., Agarwal, S., & Meyarivan, T. (2002). A fast and elitist multi-objective genetic algorithm: NSGA-II. IEEE Transactions on Evolutionary Computation, 6(2), 182–197.

8. O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 14-apreldagi 201-sonli qarori. Qishloq xo'jaligi mahsulotlarini saqlash infratuzilmasini rivojlantirish dasturi.

9. FAO. (2023). Global food loss and waste reduction targets: Technical guidelines for cold chain management. Rome: Food and Agriculture Organization.

10. Rashidov, A.X., & Xoliqov, B.S. (2023). O'zbekistonda qishloq xo'jaligi mahsulotlarini saqlash muammolari va yechimlar. Agrar Fan va Texnologiyalar, 12(2), 78–92.

Published

2026-05-29

How to Cite

[1]
2026. QISHLOQ XO’JALIGI MAHSULOTLARINI SAQLASHDA MOSLASHUVCHAN MIKROIQLIM BOSHQARUVINING MODELLARI VA ALGORITMLARI. Ustozlar uchun. 96, 5 (May 2026), 228–234.