O‘ZBEKISTON BANK TIZIMIDA RAQAMLI TRANSFORMATSIYANING KREDIT PORTFELIGA TA’SIRI: TAQQOSLIY TAHILIL (2019–2024 YILLAR)
Keywords:
raqamli transformatsiya, bank tizimi, kredit portfel, sun‘iy intellekt, kredit skoring, muddati o‘tgan kreditlar, operatsion samaradorlik, O‘zbekiston, Markaziy bank, kredit riski.Abstract
Ushbu tadqiqot O‘zbekiston bank sektorida 2019–2024 yillar mobaynida amalga oshirilgan raqamli transformatsiya jarayonlarining kredit portfeli sifatiga ta’sirini tahlil qiladi. O‘zbekiston Markaziy banki statistikasi va to’rtta yirik tijorat banklari ochiq hisobotlari asosida muddati o‘tgan kreditlar ulushi, kredit ko’rib chiqish muddati va operatsion xarajatlar ko’rsatkichlari ikki davrda — SI joriy etilgunga qadar (2019–2021) va joriy etilgandan keyin (2022–2024) — solishtirildi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, raqamli skoring tizimlari muddati o‘tgan kreditlar ulushini o‘rtacha 4,2 foiz punktga kamaytirgan, kredit ko’rib chiqish tezligini 5 ish kunidan 12 daqiqagacha qisqartirgan va operatsion xarajatlarni 28,5 foizga tushirgan. Biroq natijalar bankdan-bankka farq qilib, texnologiya o‘zi emas, balki ma’lumotlar bazasi sifati va xodimlarning tayyorgarligi hal qiluvchi omil ekanligi aniqlandi.
References
[1] McKinsey Global Institute. AI in Banking: How AI Can Drive Value in Financial Services. — New York: McKinsey & Company, 2023. — 68 b.
[2] O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktyabrdagi PF-6079-sonli Farmoni «Raqamli O‘zbekiston — 2030» strategiyasi to’g’risida. — Toshkent: Qonun hujjatlari milliy ma’lumotlar bazasi (lex.uz), 2020.
[3] Mishkin F.S. The Economics of Money, Banking and Financial Markets. 12th ed. — Hoboken, NJ: Pearson Education, 2019. — 752 b.
[4] Gartner Research. AI in Banking and Financial Services: 2023 Trends Report. — Stamford, CT: Gartner Inc., 2023. — 74 b.
[5] Basel Committee on Banking Supervision (BCBS). Supervisory Guidance on Model Risk Management for AI and Machine Learning. — Basel: Bank for International Settlements, 2022. — 38 b.
[6] O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Tijorat banklari faoliyatiga doir yillik hisobot — 2024. — Toshkent: O‘zbekiston Markaziy banki, 2024. — 112 b.
[7] Gartner Research. Global Banking NPL Benchmarks and Digital Transformation Trends. — Stamford, CT: Gartner Inc., 2023. — 58 b.
[8] Deloitte Insights. «Fraud in the Age of AI: How Banks Are Fighting Back.» — London: Deloitte Touche Tohmatsu Limited, 2023. — 52 b.
