MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA ELEMENTAR MATEMATIK TASAVVURLARNI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK-PEDAGOGIK ASOSLARI VA STEAM YONDASHUVINING METODOLOGIK IMKONIYATLARI
Keywords:
elementar matematik tasavvurlar, maktabgacha ta’lim, STEAM texnologiyasi, «Ilk qadam» dasturi, raqamlar hissi, o‘rganish trayektoriyalari, integratsiya, matematik kompetensiya.Abstract
Mazkur maqolada maktabgacha yoshdagi (5–6 yosh) bolalarda elementar matematik tasavvurlarni shakllantirishning psixologik-pedagogik asoslari tahlil qilinadi. Klassik rivojlanish nazariyalari (J. Piaje, L.S. Vigotskiy, P.Ya. Galperin) hamda zamonaviy konsepsiyalar («raqamlar hissi», o‘rganish trayektoriyalari) qiyosiy o‘rganilib, STEAM yondashuvining maktabgacha matematik ta’limdagi metodologik imkoniyatlari ochib beriladi. Xorijiy va mahalliy tadqiqotlar tahlili asosida STEAM texnologiyasini «Ilk qadam» Davlat o‘quv dasturining elementar matematik tasavvurlarga oid kompetensiya indikatorlari bilan integratsiyalash zarurati ilmiy jihatdan asoslanadi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «O‘zbekiston Respublikasida maktabgacha ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish Konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida»gi PQ-4312-son Qarori. — Toshkent, 2019-yil 8-may.
2. «Ilk qadam» Davlat o‘quv dasturi. — Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha ta’lim vazirligi, 2022. — 248 b.
3. Ashurova Z.M. STEAM-texnologiyani DMTTga joriy etishning didaktik mexanizmlari // Maktabgacha ta’lim. — Toshkent, 2022. — № 3. — B. 14–19.
4. Clements D.H., Sarama J. Early Childhood Mathematics Intervention // Science. — 2011. — Vol. 333. — P. 968–970.
5. Clements D.H., Sarama J. Learning and Teaching Early Math: The Learning Trajectories Approach. — New York: Routledge, 2021. — 480 p.
6. Duncan G.J., Dowsett C.J., Claessens A. et al. School readiness and later achievement // Developmental Psychology. — 2007. — Vol. 43(6). — P. 1428–1446.
7. Kalogiannakis M., Papadakis S. STEAM Education in Early Childhood. — Athens: Springer, 2021. — 268 p.
8. Гальперин П.Я. Введение в психологию. — М.: Книжный дом «Университет», 1999.
9. Выготский Л.С. Мышление и речь. — М.: Лабиринт, 1999.
10. Пиаже Ж. Речь и мышление ребёнка. — М.: Педагогика-Пресс, 1994.
11. Волосовец Т.В., Маркова В.А., Аверин С.А. STEM-образование детей дошкольного и младшего школьного возраста. Парциальная программа. — М.: БИНОМ, 2019. — 112 с.
12. O‘rinova F.O‘., Sadikova F. Loose Parts metodikasi asosida matematik faoliyat. — Toshkent, 2022.
