HADIS MATNSHUNOSLIGIDA SINONIMIYA: IMOM BUXORIY KELTIRGAN RIVOYATLARDA MA’NODOSH SOʻZLAR TAHLILI
Keywords:
Matnshunoslik, sinonimiya, Imom Buxoriy, “Al-Jome’ as-sahih”, ar-riwaya bil-ma’na, semantika, leksikologiya, lahjashunoslik.Abstract
Ushbu ilmiy maqolada hadis matnshunosligining fundamental muammolaridan biri – matnlardagi sinonimiya va variantlilik hodisasi Imom Buxoriyning “Al-Jome’ as-sahih” asari misolida lingvistik tahlil qilinadi. Islom tilshunosligi va xususan, hadis terminologiyasida “الرواية بالمعنى” (hadisni ma’nosi bilan naql qilish) tamoyilining leksik-semantik oqibatlari va matn shakllanishiga ta’siri o‘rganiladi. Maqolada turli boblarda kelgan ma’nodosh fe’llar va otlarning kontekstual o‘ziga xosliklari, ularning nozik semantik farqlari hamda arab tili lahjalari bilan bog‘liqligi ilmiy asoslab beriladi.
References
1. Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy. Al-Jomi’ al-musnad as-sahih al-muxtasar min umuri Rosulillahi sollallohu alayhi va sallama va sunanihi va ayyamih (Al-Jome’ as-sahih). – Bayrut: Dor Tuq al-Najah, 2001. – 480 b.
2. Abu Hilol al-Askariy. Al-Furuq al-lugaviyya (Lug‘aviy farqlar). – Qohira: Dor al-Ilm val-Saqafa, 1998. – 320 b.
3. Ibn Hajar al-Asqaloniy. Fath al-Bari bi-sharh Sahih al-Buxoriy (Sahihul Buxoriy sharhi bo‘lmish Yaratguvchining nusrati). 1-juz. – Bayrut: Dor al-Ma’rifa, 1989. – 512 b.
4. Jaloliddin as-Suyutiy. Al-Mizhir fi ulum al-luga va anvaiha (Til ilmlari va uning turlari haqida porloq yulduz). – Qohira: Dor at-Turas, 2003. – 450 b.
5. Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy. Al-Jome’ as-sahih. – Toshkent: Qomuslar bosh tahririyati, 1992. – 600 b.
6. Ne’matov, H. O‘zbek tili leksikologiyasi va frazeologiyasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 1989. – 180 b.
