ZAMONAVIY AQLLI ENERGIYA BOSHQARUV YECHIMLARI ASOSIDA SANOATDA RESURS VA ENERGIYA TEJASH

Authors

  • Sotiboldiyev Abduraxmon Yuldashevich Author
  • Yo’ldoshov Ozodbek Nodirovich Author

Keywords:

energiya boshqaruvi, EMS, ISO 50001, IoT, sun’iy intellekt, energiya samaradorligi, talabni boshqarish, sanoat.

Abstract

Sanoat jahon yakuniy energiya iste’molining katta qismini tashkil etadi, shu sababli energiya narxining oshishi va dekarbonizatsiya talablari sharoitida aqlli energiya boshqaruv tizimlari (EMS) muhim ahamiyat kasb etadi. Maqolada buyumlar interneti (IoT) datchiklari, aqlli hisoblagichlar, SCADA/EMS platformalari va sun’iy intellekt (AI/ML) analitikasiga asoslangan aqlli energiya boshqaruvining qatlamli arxitekturasi hamda asosiy texnologiyalari tahlil qilingan. ISO 50001 standarti doirasida energiya monitoringi, elektr yuritmalarni chastota o’zgartirgich bilan boshqarish, yoritishni optimallashtirish, quvvat koeffitsiyentini kompensatsiyalash, issiqlikni qayta utilizatsiya va talabni boshqarish (demand response) choralari ko’rib chiqilgan. Adabiyot ma’lumotlari asosida choralarning energiya tejash salohiyati baholangan. Natijalar kompleks aqlli EMS sanoat korxonalarida sezilarli energiya va resurs tejamkorligini ta’minlashini ko’rsatadi.

References

1. ISO 50001:2018. Energy management systems – Requirements with guidance for use. International Organization for Standardization, 2018.

2. International Energy Agency (IEA). Energy Efficiency 2023. – IEA, Paris, 2023.

3. Kiangala K.S., Wang Z. An Industry 4.0 approach to develop auto parameter configuration of a bottling process in a small to medium scale industry using PLC and SCADA // Procedia Manufacturing. – 2019. – Vol. 35. – P. 725–730.

4. Boyer S.A. SCADA: Supervisory Control and Data Acquisition. 4th ed. – ISA (International Society of Automation), 2009.

5. Beaudin M., Zareipour H. Home energy management systems: A review of modelling and complexity // Renewable and Sustainable Energy Reviews. – 2015. – Vol. 45. – P. 318–335.

6. Toirov, Olimjon, et al. "Simulation model of an asynchronous generator integrated with a power supply system at different wind speeds." AIP Conference Proceedings. Vol. 3331. No. 1. AIP Publishing LLC, 2025.

7. Pirmatov, Nurali, et al. "Device for breathless excitation of the exciter of an autonomous synchronous generator by a hybrid circuit of renewable sources." AIP Conference Proceedings. Vol. 3331. No. 1. AIP Publishing LLC, 2025.

8. Raykhonov, Shuhrat, et al. "Results of experimental research of the device for useful utilization of heat of internal combustion engine of diesel power plant of drilling equipment." AIP Conference Proceedings. Vol. 3331. No. 1. AIP Publishing LLC, 2025.

9. Yuldashevich, S. A. "KONSENTRLANGAN QUYOSH ELEKTR STANSIYALARI: ZAMONAVIY ENERGIYA YECHIMI, UNING ISTIQBOL VA KAMCHILIKLARI." Образование наука и инновационные идеи в мире 70.8 (2025): 455-461.

10. Муминов, Махмуджон Умурзакович, and Абдурахмон Юлдашевич Сотиболдиев. "Разработка бесщёточного мини гидро-солнечного синхронного генератора." Universum: технические науки 1-3 (94) (2022): 43-45.

Published

2026-06-14

How to Cite

[1]
2026. ZAMONAVIY AQLLI ENERGIYA BOSHQARUV YECHIMLARI ASOSIDA SANOATDA RESURS VA ENERGIYA TEJASH. Ustozlar uchun. 97, 6 (Jun. 2026), 36–42.