MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALAR OVQATLANISHINING FIZIOLOGIK, GIGIYENIK VA PEDAGOGIK XUSUSIYATLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Keywords:
maktabgacha ta’lim, ratsional ovqatlanish, fiziologiya, gigiyena, pedagogik yondashuv, energetik balans, makronutrientlar.Abstract
Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarning jismoniy va intellektual rivojlanishida ratsional ovqatlanishning o‘rni hamda uni takomillashtirishning kompleks mexanizmlari tadqiq etilgan. Tadqiqotning dolzarbligi maktabgacha ta’lim tashkilotlarida (MTT) bolalar organizmining yuqori metabolik ehtiyojlari va amaldagi ovqatlanish tizimi o‘rtasidagi nomutanosibliklarni bartaraf etish zaruriyati bilan belgilanadi. Maqolada ovqatlanish jarayoni uchta asosiy yo‘nalish fiziologik (energetik balans va mikronutrientlar mutanosibligi), gigiyenik (mahsulot xavfsizligi va texnologik ishlov berish) hamda pedagogik (ovqatlanish madaniyati va ijtimoiy ko‘nikmalar) jihatdan chuqur tahlil qilingan.
References
1. O‘zbekiston Respublikasining SanPiN № 0329-16-sonli hujjati: "Maktabgacha ta’lim muassasalarida bolalarning xavfsiz va xilma-xil ovqatlanishini tashkil etish bo‘yicha sanitariya-gigiyena me’yorlari va qoidalari".
2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-yanvardagi 40-son qarori: "2025 — 2030-yillarda O‘zbekiston aholisining sog‘lom ovqatlanishini ta’minlash bo‘yicha milliy dasturni tasdiqlash to‘g‘risida".
3. Adliya vazirligida 3242-son bilan ro‘yxatga olingan Nizom (2020-yil): Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida bolalar ovqatlanishini tashkil etish tartibi.
4. JSST (WHO) "Child growth standards" (2024): Bolalarning jismoniy rivojlanishi va ozuqa moddalariga bo'lgan xalqaro ehtiyojlari me’yorlari.
5. Iskandarova Sh.T. "Bolalar va o‘smirlar gigiyenasi" (Darslik): Bolalar organizmining fiziologik energetik sarfi va metabolizm xususiyatlari tahlili.
6. Qodirova F.R. "Maktabgacha pedagogika" (Darslik): Maktabgacha yoshdagi bolalarda ijtimoiy-gigiyenik ko‘nikmalar va ovqatlanish madaniyatini shakllantirish metodikasi.
7. HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points) xalqaro tizimi: Oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash va kritik nazorat nuqtalarini boshqarish texnologiyasi.
