MIS VA KADMIY IONLARINI SANOAT CHIQINDILARIDAN KOMPLEKS AJRATIB OLISHNING KIMYOVIY-TEXNOLOGIK ASOSLARI
Keywords:
mis, kadmiy, texnogen chiqindilar, gidrometallurgiya, ekstraksiya, sementatsiya, elektroliz, og‘ir metallar, kimyoviy texnologiya.Abstract
Ushbu maqolada metallurgiya sanoatida hosil bo‘ladigan mis va kadmiy saqlovchi texnogen chiqindilarni kompleks qayta ishlash hamda ulardan qimmatli metall ionlarini ajratib olishning kimyoviy-texnologik asoslari o‘rganilgan. Tadqiqotda sanoat keklari va texnologik oqova suvlari tarkibidagi Cu(II) va Cd(II) ionlarini tanlab eritish, cho‘ktirish, ekstraksiya va elektrokimyoviy qayta tiklash usullari tahlil qilindi. Metall ionlarining eritmaga o‘tish qonuniyatlari, ekstraksiya jarayonining fizik-kimyoviy parametrlari va ajratish samaradorligiga ta’sir etuvchi omillar o‘rganildi. Olingan natijalar sanoat chiqindilaridan mis va kadmiy ionlarini selektiv ajratib olishning samarali texnologik sxemasini ishlab chiqish imkonini beradi. Taklif etilgan texnologiya qimmatli metallarning qayta tiklanish darajasini oshirish bilan bir qatorda atrof-muhitga salbiy ta’sirni kamaytirishga xizmat qiladi.
References
1. Gupta C.K., Mukherjee T.K. Hydrometallurgy in Extraction Processes. – Boca Raton: CRC Press, 1990. – 284 p.
2. Habashi F. Handbook of Extractive Metallurgy. – Weinheim: Wiley-VCH, 1997. – 681 p.
3. Ritcey G.M. Solvent Extraction: Principles and Applications to Process Metallurgy. – Amsterdam: Elsevier, 2006. – 456 p.
4. Rydberg J., Cox M., Musikas C., Choppin G.R. Solvent Extraction Principles and Practice. – New York: CRC Press, 2004. – 904 p.
5. Davenport W.G. Extractive Metallurgy of Copper. – 5th ed. – Amsterdam: Elsevier, 2011. – 648 p.
6. Rao S.R. Resource Recovery and Recycling from Metallurgical Wastes. – Amsterdam: Elsevier, 2006. – 560 p.
7. Sole K.C., Cole P.M. Solvent Extraction of Copper and Cadmium from Sulfate Solutions // Hydrometallurgy. – 2002. – Vol. 64. – No. 1. – P. 1–15.
8. Preston J.S. Solvent Extraction Processes for Base Metals // Hydrometallurgy. – 1985. – Vol. 14. – No. 2. – P. 171–188.
9. Cheng C.Y. Hydrometallurgical Processing of Metal-Bearing Wastes // Hydrometallurgy. – 2000. – Vol. 56. – No. 3. – P. 369–385.
10. Wang L., Lee M.S. Recovery of Copper and Cadmium from Industrial Solutions // Hydrometallurgy. – 2020. – Vol. 195. – Article 105397.
11. Li Q., Wang X. Advances in Heavy Metal Recovery Technologies // Separation and Purification Technology. – 2022. – Vol. 298. – Article 121621.
12. Sun X., Ji Y., Hu F. Recovery of Valuable Metals from Industrial Wastes // Journal of Cleaner Production. – 2021. – Vol. 321. – Article 128914.
13. Zhang Y., Liu H. Sustainable Recovery of Heavy Metals from Secondary Resources // Hydrometallurgy. – 2023. – Vol. 219. – Article 106103.
14. Chen X., Zhao Z. Recovery of Cadmium from Industrial Wastewater // Journal of Environmental Chemical Engineering. – 2022. – Vol. 10. – No. 6. – Article 108734.
15. Xu H., Chen J. Metal Recovery Technologies from Metallurgical Wastes // Minerals. – 2024. – Vol. 14. – No. 2. – P. 145–162.
16. Vogel A.I. Quantitative Chemical Analysis. – 6th ed. – Harlow: Pearson Education, 2000. – 800 p.
17. Skoog D.A., Holler F.J., Crouch S.R. Principles of Instrumental Analysis. – 7th ed. – Boston: Cengage Learning, 2018. – 1072 p.
18. Niyazov A.N. Rangli metallurgiya asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 2020. – 312 b.
19. Rahimov A.R. Gidrometallurgik jarayonlar nazariyasi va amaliyoti. – Toshkent: Fan va texnologiyalar, 2021. – 285 b.
20. Mirzaxmedov R.M. Og‘ir metall ionlarini ajratish va konsentrlash texnologiyalari. – Toshkent: Innovatsion rivojlanish nashriyoti, 2022. – 248 b.