MIS SAQLOVCHI SANOAT CHIQINDILARIDAN Cu(II) IONLARINI AJRATIB OLISHNING KIMYOVIY-TEXNOLOGIK ASOSLARI
Keywords:
mis, Cu(II), gidrometallurgiya, ekstraksiya, sementatsiya, elektroliz, texnogen chiqindilar, kimyoviy texnologiya.Abstract
Ushbu maqolada metallurgiya sanoatida hosil bo‘ladigan mis saqlovchi texnogen chiqindilarni qayta ishlash va ulardan Cu(II) ionlarini ajratib olishning kimyoviy-texnologik asoslari o‘rganildi. Mis zamonaviy sanoatning strategik metallaridan biri bo‘lib, elektr energetikasi, elektronika, mashinasozlik va qurilish sohalarida keng qo‘llaniladi. Sanoat chiqindilari tarkibida mavjud mis ionlarini qayta tiklash iqtisodiy samaradorlikni oshirish hamda atrof-muhit ifloslanishini kamaytirishda muhim ahamiyatga ega. Tadqiqotda tanlab eritish, sementatsiya, ekstraksiya va elektroliz usullarining Cu(II) ionlarini ajratishdagi samaradorligi baholandi. Natijalar mis ionlarini texnogen chiqindilardan selektiv ajratib olishning istiqbolli texnologiyasini ishlab chiqish imkonini berdi.
References
1. Gupta C.K., Mukherjee T.K. Hydrometallurgy in Extraction Processes. – Boca Raton: CRC Press, 1990.
2. Habashi F. Handbook of Extractive Metallurgy. – New York: Wiley-VCH, 1997.
3. Davenport W.G., King M., Schlesinger M., Biswas A.K. Extractive Metallurgy of Copper. – Oxford: Elsevier, 2011.
4. Rao S.R. Resource Recovery and Recycling from Metallurgical Wastes. – Amsterdam: Elsevier, 2006.
5. Ritcey G.M. Solvent Extraction: Principles and Applications to Process Metallurgy. – Amsterdam: Elsevier, 2006.
6. Rydberg J., Cox M., Musikas C., Choppin G.R. Solvent Extraction Principles and Practice. – Boca Raton: CRC Press, 2004.
7. Sole K.C., Cole P.M. Solvent Extraction of Copper from Sulfate Solutions // Hydrometallurgy. – 2002. – Vol. 64. – P. 13–33.
8. Preston J.S. The Recovery of Copper by Solvent Extraction // Hydrometallurgy. – 1985. – Vol. 14. – P. 171–188.
9. Cheng C.Y. Purification of Copper Leach Solutions by Solvent Extraction // Hydrometallurgy. – 2000. – Vol. 56. – P. 369–386.
10. Wang L., Lee M.S. Recovery of Copper from Industrial Waste Streams // Hydrometallurgy. – 2020. – Vol. 195.
11. Sun X., Ji Y., Hu F. Recovery of Valuable Metals from Metallurgical Wastes // Journal of Cleaner Production. – 2021. – Vol. 278.
12. Li Q., Wang X. Advances in Copper Recovery Technologies // Separation and Purification Technology. – 2022. – Vol. 287.
13. Zhang Y., Liu H. Sustainable Recovery of Copper from Secondary Resources // Hydrometallurgy. – 2023. – Vol. 217.
14. Chen X., Zhao Z. Recovery of Copper from Industrial Wastewater // Journal of Environmental Chemical Engineering. – 2022.
15. Xu H., Chen J. Metal Recovery Technologies from Metallurgical Wastes // Minerals. – 2024. – Vol. 14.
16. Vogel A.I. Quantitative Chemical Analysis. – Harlow: Pearson Education, 2000.
17. Skoog D.A., Holler F.J., Crouch S.R. Principles of Instrumental Analysis. – Boston: Cengage Learning, 2018.
18. Harris D.C. Quantitative Chemical Analysis. – New York: W.H. Freeman and Company, 2016.
19. Niyazov A.N. Rangli metallurgiya asoslari. – Toshkent, 2020.
20. Rahimov A.R. Gidrometallurgik jarayonlar nazariyasi va amaliyoti. – Toshkent, 2021.
21. Mirzaxmedov R.M. Og‘ir metall ionlarini ajratish va konsentrlash texnologiyalari. – Toshkent, 2022.
22. Xolmurodov X.X., Mirzaxmedov R.M. Mis ionlarini ekstraksiyalash jarayonlari // Kimyo va kimyoviy texnologiya. – 2023.
23. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ-5159-son qarori. Rangli metallurgiya sanoatini rivojlantirish chora-tadbirlari. – Toshkent, 2021.
24. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya vazirligi. Og‘ir metall saqlovchi chiqindilar bilan ishlash bo‘yicha me’yoriy hujjatlar. – Toshkent, 2023.
25. O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi. Rangli metallurgiyada ikkilamchi xomashyodan foydalanish istiqbollari. – Toshkent, 2024.