LOKAL VA GLOBAL KOMPYUTER TARMOQLARINI TASHKIL ETISH, BOSHQARISH HAMDA TARMOQ XAVFSIZLIGINI TA’MINLASHNING ZAMONAVIY YECHIMLARI
Keywords:
lokal tarmoq (LAN), global tarmoq (WAN), kompyuter tarmoqlari, OSI modeli, TCP/IP protokoli, marshrutlash (Routing), kommutatsiya (Switching), VLAN, VPN, SD-WAN, IPv6.Abstract
Mazkur maqolada lokal (LAN) va global (WAN) kompyuter tarmoqlarini tashkil etish, boshqarish hamda tarmoq xavfsizligini ta’minlashning zamonaviy texnologiyalari va yechimlari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tarmoq infratuzilmasini loyihalash tamoyillari, TCP/IP modeli, OSI modeli, marshrutlash (routing), kommutatsiya (switching), VLAN, VPN, SD-WAN, IPv6, simli va simsiz tarmoqlarni boshqarish usullari hamda zamonaviy tarmoq arxitekturalari yoritilgan. Shuningdek, tarmoq xavfsizligini ta’minlashda qo‘llaniladigan autentifikatsiya, avtorizatsiya, shifrlash algoritmlari, xavfsizlik devorlari (Firewall), hujumlarni aniqlash va oldini olish tizimlari (IDS/IPS), Zero Trust Architecture, ko‘p faktorli autentifikatsiya (MFA), virtual xususiy tarmoqlar (VPN) va tarmoq monitoringi vositalarining amaliy ahamiyati tahlil qilingan.
References
1. National Institute of Standards and Technology (NIST). *Special Publication 800-207: Zero Trust Architecture*. Gaithersburg, MD: NIST, 2020.
2. European Union Agency for Cybersecurity (ENISA). *2024 Report on the State of Cybersecurity in the Union*. Athens: ENISA, 2024.
3. European Union Agency for Cybersecurity (ENISA). *ENISA Threat Landscape 2024*. Athens: ENISA, 2024.
4. Internet Engineering Task Force (IETF). *RFC 8200: Internet Protocol, Version 6 (IPv6) Specification*. Fremont, CA: RFC Editor, 2017.
