MATEMATIK TAHLIL VA FIZIKA: "HARAKAT VA O‘ZGARISHLAR QONUNIYATINI HOSILA VA INTEGRAL YORDAMIDA MODELLASHTIRISH"
Keywords:
Matematik modellashtirish, hosila, integral, dinamik jarayonlar, differensial tenglamalar, fizik qonuniyatlar, o‘zgarish tezligi.Abstract
Mazkur maqolada tabiat va texnikadagi dinamik jarayonlarni matematik modellashtirishning fundamental asoslari — hosila va integral tushunchalari tahlil qilinadi. Harakat qonuniyatlarini ifodalashda differensial va integral hisobning o‘rni, fizik kattaliklarning o‘zgarish tezligi hamda umumiy jamlanish jarayonlari o‘rtasidagi bog‘liqlik yoritilgan. Tadqiqotda mexanik harakat, issiqlik o‘tkazuvchanlik va elektr zanjirlaridagi o‘zgarishlarni matematik modellar yordamida tavsiflash metodologiyasi bayon etilgan.
References
1. Feyman, R., Leyton, R., Sends, M. Fizika bo‘yicha Feyman ma’ruzalari. (1-jild: Mexanika, nurlanish va issiqlik). — Toshkent: "O‘qituvchi", 2004. (Fizik jarayonlarni matematik tilda tushuntirish bo‘yicha asosiy manba).
2. Fixtengolts, G.M. Matematik tahlil asoslari. 3 jildlik. — Toshkent: "Fan va texnologiya", 2012. (Differensial va integral hisobning nazariy asoslari va fizik tatbiqlari).
3. Turg‘unov, N., Aripov, M. Matematik tahlil. Oliy o‘quv yurtlari uchun darslik. — Toshkent: "Voris-Nashriyot", 2018.
4. Matviyevskaya, G.P. Matematika tarixi. — Toshkent: "Fan", 2005. (Matematik usullarning fan tarixida rivojlanish bosqichlari).
5. Stewart, J. Calculus: Early Transcendentals. 8th Edition. — Cengage Learning, 2015. (Zamonaviy yondashuv asosida fizik kattaliklarning hosila va integral orqali modellashtirilishi).
6. Sadullayev, A.S., Mansurov, K.M. Matematik tahlil kursidan misol va masalalar to‘plami. — Toshkent: "Universitet", 2015. (Amaliy masalalarni yechish metodologiyasi).
7. Halliday, D., Resnick, R., Walker, J. Fundamentals of Physics. — Wiley, 2021. (Fizika qonuniyatlarini modellashtirishdagi zamonaviy muhandislik yondashuvlari).
8. Boymatov, K.H. Differensial tenglamalar va fizik jarayonlar. — Toshkent: "O‘zbekiston", 2019. (Differensial tenglamalar yordamida fizik jarayonlarni modellashtirishning amaliy qismlari).
