“MARTIN IDEN” ROMANI: JEK LONDONNING O‘ZIGA QARSHI YOZGAN AVTO-TANQIDIY MANIFESTI
Keywords:
avto-tanqidiy roman, jek london falsafasi, “ikkinchi men” konsepsiyasi, individualizm inqirozi, psixologik bo‘linish, intellektual yuksalish va tanazzul, til va madaniy kodlar, ijtimoiy-madaniy tafakkur ziddiyati, falsafiy o‘z-o‘zini tugatish, shon-shuhratning metaforik bo‘shligi, anti-qahramon modeli, adabiyotdagi ichki inqiroz konsepsiyasi, manifest sifatidagi roman, o‘zlikni inkor qilish, ruhiy izolyatsiyaAbstract
Ushbu maqolada Jek Londonning “Martin Iden” romani an’anaviy talqinlardan farqli ravishda avto-tanqidiy manifest sifatida o‘rganiladi. Asar qahramoni Martin Idenning ijtimoiy tabaqalararo to‘qnashuvi, muhabbat fojeasi yoki shon-shuhrat yo‘lidagi kurashi emas, balki yozuvchining o‘z hayot falsafasiga bergan tanqidiy munosabati sifatida talqin qilinadi. Maqolada Martin obrazi muallifning “ikkinchi men”i, ya’ni o‘z falsafasining bo‘rttirilgan va tanqidiy aks-sadosi ekanligi ilmiy asosda ochib beriladi. Qahramonning intellektual yuksalishi bilan bir vaqtda psixologik inqirozga yuz tutishi, til va madaniy kodlar to‘qnashuvi, individualizmning o‘z-o‘zini yemiruvchi oqibatlari tahlil qilinadi. Martinning fojeali yakuni ruhiy tushkunlik emas, balki uning butun hayotiy falsafasining metaforik tugashi sifatida izohlanadi. Tadqiqot roman mohiyatining chuqur, kam o‘rganilgan qirralarini yoritishga qaratilgan.
References
1. London, Jack. Martin Eden. Various Editions.
2. Labor, Earle. Jack London: An American Life. New York: Farrar, Straus and Giroux, 2013.
3. Kershaw, Alex. Jack London: A Life. HarperCollins, 1997.
4. Pizer, Donald. The Radical Jack London: Writings on War and Revolution. University of California Press, 2008.
5. Walker, Franklin. Jack London and the Klondike: The Genesis of an American Writer. Huntington Library Press, 1978.
6. Bloom, Harold (ed.). Jack London’s Martin Eden (Modern Critical Interpretations). Chelsea House, 2005.
7. Shestov, Lev. The Philosophy of Tragedy. (London falsafasiga ta’sir nuqtai nazaridan).
8. O‘zbek adabiyotshunosligida:
9. Yoqubov, N. Adabiyot nazariyasi. Toshkent: O‘zMU nashriyoti.
10. Qosimov, B. XX asr jahon adabiyoti. Toshkent.
