OGAHIY IJODIDA TARIX VA BADIIYAT UYGʻUNLIGI: ZUBDAT UT-TAVORIX MISOLIDA.
Keywords:
Ogahiy, Zubdat ut-tavorix, tarixnavislik, Xorazm adabiy muhiti, manbashunoslik, tabdil, xronologik bayon, badiiy-tarixiy sintez, tarixiy manba, Sharq tarixshunosligi.Abstract
ushbu maqolada XIX asr o‘zbek adabiyoti va tarixnavislik maktabining yirik vakili Ogahiy ijodida tarixiy-badiiy tafakkur uyg‘unligi “Zubdat ut-tavorix” asari misolida tahlil qilinadi. Asarning tuzilishi, mazmun qatlamlari, unda qo‘llangan tarixiy ma’lumotlar tizimi hamda Ogahiyning tarixiy voqealarni bayon etishdagi metodologiyasi o‘rganiladi. Tadqiqotda “Zubdat ut-tavorix”ning 2–3-boblari tabdili asosida muallifning tasviriy uslubi, til xususiyatlari, tarixiy faktlarni tanlash mezonlari va tarixchilar an’anasiga munosabati ilmiy jihatdan sharhlanadi. Maqola Ogahiy tarixnavis sifatida shakllangan maktabining asosiy belgilarini yoritib, asarning bugungi tarixshunoslikdagi o‘rnini ko‘rsatadi.
References
1. Jabbarov.N. O‘zbek badiiy tarixiy nasrining sara namunnasi/Ogahiy Muhammad Rizo, “Zubdat ut-tavorix”. —T.: O‘zbekiston 2013._B.4.
2. Бартольд В.В. История культурной жизны Туркестана.Л, 1927.стр, 113 3. Abdullayev.V O‘zbek adabiyoti tarixi —T.: O‘qituvchi 1967, 380b 4. Karimov.G‘, Dolimov.S. Ogahiy — tarixchi / Ogahiy. Asarlar, VI jildlik, Vjild. —T.: 1978, 80-bet 5. Komilov.N Ogahiyning mahorati// Atoqli shoir, tarixnavis, tarjimon(Ogahiy haqida maqolalar) —T.: Abdulla Qodiriy nomidagixalq merosi nashriyoti, 1999, 80-bet. 6. Edward Allworth. Uzbek literary polities. London-Paris, 1964. 7. D.Y.Yusupova va R.P.Jalilova tuzgan “Собрание восточных рукописей Академии наук Республики Узбекистан. История” ( Ташкент, Изд-во “ФАН” Акалеми наук Республики Узбекистан, 1998, стр.199) katologida qayd etilganidek “Zubdat ut-tavorix” haqida dastlab Miyon Buzruk Solihovning “O‘zbek tarixiga oid to‘rt muhim kitob” ( Maorif va o‘qituvchi” jurnali, 1927 yil 9 – 10 sonlar) maqolasida ma‘lumot berilgan. Shuningdek, asar qo‘lyozmasi O‘zR FA ShI tomonidan nashr etilgan “Собрание восточных рукописей” katologida (VII,35. N_5023) tavsiflangan.
Bundan tashqari Z.Akzakovaning “Материалы по истории туркмен и
Туркмении” (t. II, c.477-449) tadqiqoti ham asardagi ma‘lumotlardan istifoda etilgan. Biz ham qo‘lyozmalar tavsifida ushbu asar manbalari ustida o‘zimizdan avval tadqiqot olib borgan mutaxassislar ishlaridan foydalanildi.
