CRISPR YORDAMIDA STRESSGA CHIDAMLI BAKTERIYALAR YARATISH VA ULAR ORQALI BIOGAZ ISHLAB CHIQARISHNI KUCHAYTIRISH
Keywords:
CRISPR-Cas tizimi, CRISPR texnologiyasi, Genetik muhandislik, Biogaz,Abstract
Ushbu maqolada CRISPR-Cas tizimi asosida stressga chidamli bakteriyalar yaratish imkoniyatlari va ularni biogaz ishlab chiqarishni oshirishda qo‘llash istiqbollari tahlil qilinadi. An’anaviy biogaz ishlab chiqarish jarayonida mikroorganizmlar issiqlik, pH o‘zgarishi, ammiak to‘planishi va tuzlar kabi stress omillariga sezgir bo‘lib, bu jarayonning samaradorligini pasaytiradi. Genetik muhandislik, xususan CRISPR texnologiyasi yordamida anaerob mikroblarning stressga chidamliligini oshirish orqali metan chiqish hajmini sezilarli ravishda oshirish mumkin. Ushbu maqolada texnologiyaning ilmiy asoslari, amaliy imkoniyatlari va O‘zbekiston sharoitidagi qo‘llanish ehtimoli muhokama qilinadi.
References
1. Abduqodirov A.,Normamatov I. Biogaz texnologiyalarini O‘zbekiston sharoitida rivojlantirishning dolzarb masalalari // Toshkent davlat agrar universiteti ilmiy axborotnomasi, 2023. -N04. –B. 88-94.
2. Mamarasulov J., Xo‘jayev A., To‘xtayev S. O‘zbekiston sharoitida ammiakka chidamli metanogen shtammlarni CRISPR yordamida yaratish // O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi jurnali, 2024. – №5. – B. 42–48.
3. Park J. et al. High-rate anaerobic digestion using synthetic CRISPR-engineered consortia // Water Research, 2025. – Vol. 270. – P. 121789.
4. Qodirov N., Ergashev A., Sobirov O. Issiqlikka chidamli mahalliy Methanosarcina mazei shtammi va uning biogaz jarayonidagi samaradorligi // Bioenergetika va ekologiya ilmiy-amaliy jurnali, 2025. – №1. – B. 17–24.
5. Zhang L. et al. Enhanced methane production from swine wastewater by CRISPR-enabled ammonia-tolerant archaea // Nature Biotechnology, 2022. – Vol. 40. – P. 795–803.
6. Wang Q. et al. Improving pH and salinity tolerance in Methanosarcina // Applied Microbiology and Biotechnology, 2024. – Vol. 108. – P. 112.
