KOGNITIV PSIXOLOGIYA VA ONG JARAYONLARI
Keywords:
Kognitiv psixologiya, ong jarayonlari, xotira, e’tibor, fikrlash, muammolarni hal qilish, qaror qabul qilish, tilni qayta ishlash, ishchi xotira, sezgi qabul qilish, kognitiv model, psixometrik o‘lchash, neyropsixologik tadqiqotlar, kognitiv xatolar, kognitiv rivojlanishAbstract
Ushbu maqola kognitiv psixologiya va inson ong jarayonlarini ilmiy jihatdan tahlil qiladi. Kognitiv psixologiya insonning fikrlash, xotira, e’tibor, qaror qabul qilish, muammolarni hal qilish va tilni qayta ishlash kabi ong faoliyatini o‘rganadi. Maqolada klassik va zamonaviy nazariyalar, jumladan Atkinson & Shiffrinning xotira modeli, Millerning qisqa muddatli xotira chegarasi, Neisserning kognitiv psixologiya konsepsiyasi va Baddeley & Hitchning ishchi xotira modeli batafsil yoritilgan.Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ong jarayonlari murakkab va interaktiv tabiatga ega bo‘lib, sezgi qabul qilish, ma’lumotni qayta ishlash, shaxsiy tajriba va kontekstual omillar o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir orqali shakllanadi. Maqola shuningdek, kognitiv jarayonlarni o‘lchash va tadqiq qilishda qo‘llaniladigan metodologiyalar — eksperimental dizaynlar, nazoratli kuzatuvlar, psixometrik testlar va neyropsixologik usullarni ham tahlil qiladi.Kognitiv psixologiyaning amaliy ahamiyati ta’lim, psixodiagnostika, sun’iy intellekt, inson-kompyuter interfeysi va klinik psixologiya sohalarida katta. Shu bilan birga, maqolada ong jarayonlarining buzilishi, kognitiv xatolar va kognitiv rivojlanish nazariyalari ham yoritiladi.
References
1. Neisser, U. Cognitive Psychology. Prentice Hall, 1967
2. Anderson, J. R. Cognitive Psychology and Its Implications. 7th Edition, Worth Publishers, 2010.
3. Atkinson, R. C., & Shiffrin, R. M. Human Memory: A Proposed System and Its Control Processes. Psychology of Learning and Motivation, 1968.
4. Baddeley, A. D., & Hitch, G. Working Memory. In G. H. Bower (Ed.), The Psychology of Learning and Motivation, Academic Press, 1974.
5. Miller, G. A. The Magical Number Seven, Plus or Minus Two: Some Limits on Our Capacity for Processing Information. Psychological Review, 1956.
6. Matlin, M. W. Cognitive Psychology. 7th Edition, Wiley, 2009.
