SOFTWARE-DEFINED NETWORKING (SDN) VA UNING KOMMUTATSIYA-MARSHRUTIZATSIYADAGI O‘RNI

Authors

  • Mahammadjonov Hayotjon Shuhratjon oʻgʻli Author
  • Nuriddinov Diyorbek Ikromjon oʻgʻli Author
  • Xalilov Muxammadmuso Muxammadyunusovich Author

Keywords:

kommutatsiya, marshrutizatsiya, paket kommutatsiyasi, VLAN, STP, OSPF, RIP, BGP, MAC jadvali, QoS, MPLS, SDN

Abstract

Ushbu maqolada kommutatsiya va marshrutizatsiya jarayonlarining zamonaviy kompyuter tarmoqlaridagi o‘rni, ularning funksional vazifalari hamda samaradorlikka ta’siri keng yoritilgan. Kommutatsiya jarayoni ma’lumotlar kadrlar darajasida uzatilishini boshqarib, tarmoqdagi qurilmalar o‘rtasidagi aloqani tezkor va barqaror ta’minlaydi. Marshrutizatsiya esa paketlar manzildan manzilga eng maqbul yo‘l orqali yetkazilishini ta’minlaydigan asosiy mexanizm bo‘lib, global va mahalliy tarmoqlarning barqaror ishlashi uchun muhim hisoblanadi. Maqolada paket kommutatsiyasi, kadrlar jadvallari, VLAN, STP, OSPF, RIP va BGP kabi protokollarning ishlash tamoyillari va ularning bir-biridan farqlari ilmiy asoslangan holda tahlil qilinadi. Shuningdek, marshrutizatsiya algoritmlarining – masalan, Distance Vector va Link State – tarmoqlar samaradorligiga ko‘rsatadigan ta’siri chuqur ko‘rib chiqiladi. Qo‘shimcha ravishda, zamonaviy tarmoqlarda qo‘llanilayotgan QoS, MPLS va SDN kabi texnologiyalar kommutatsiya va marshrutizatsiya jarayonlarining yanada samarali bo‘lishiga qanday yordam berishi haqida fikr yuritiladi. Tadqiqot natijalari kommutatsiya va marshrutizatsiya mexanizmlarini to‘g‘ri tanlash va optimallashtirish tarmoqlarda yuklamani kamaytirish, uzatish tezligini oshirish va xizmat sifatini yaxshilashda muhim rol o‘ynashini ko‘rsatadi. Mazkur maqola kompyuter tarmoqlari yo‘nalishida tahsil olayotgan talabalar, telekommunikatsiya sohasidagi mutaxassislar hamda tarmoq administratorlari uchun nazariy va amaliy ahamiyatga ega bo‘lgan ilmiy manba sifatida xizmat qiladi.

References

1) Tanenbaum, A. S., & Wetherall, D. “Computer Networks” – Prentice Hall, 2013.

2) Kurose, J., & Ross, K. “Computer Networking: A Top-Down Approach” – Pearson, 2017.

3) Forouzan, B. “Data Communications and Networking” – McGraw-Hill, 2012.

4) Stallings, W. “Foundations of Modern Networking: SDN, NFV, QoE, IoT, and Cloud” – Addison-Wesley, 2016.

5) Cisco Systems. “Routing and Switching Essentials” – Cisco Networking Academy, 2020.

6) Perlman, R. “Interconnections: Bridges, Routers, Switches, and Internetworking Protocols” – Addison-Wesley, 2000.

Published

2025-12-11

How to Cite

[1]
2025. SOFTWARE-DEFINED NETWORKING (SDN) VA UNING KOMMUTATSIYA-MARSHRUTIZATSIYADAGI O‘RNI. Ustozlar uchun. 85, 4 (Dec. 2025), 128–137.