ICHIMLIK SUVINING MIKROBIYOLOGIK XAVFSIZLIGINI MODELLASHTIRISH VA SANITARIYA NAZORATI.
Keywords:
ichimlik suvi, mikrobiologik xavfsizlik, modellashtirish, sanitariya nazorati, xavf baholash, sun’iy intellekt, monitoring, GIS.Abstract
Ushbu maqolada ichimlik suvining mikrobiologik xavfsizligini ta’minlashda qo‘llanilayotgan zamonaviy modellashtirish texnologiyalari va sanitariya nazorati tizimining amaliy ahamiyati batafsil yoritiladi. Ichimlik suvi manbalari tarkibida uchraydigan bakteriyalar, viruslar va parazitlarning kelib chiqish sabablari, ularning suv ta’minoti tizimida qanday sharoitlarda ko‘payishi hamda aholiga yetkazishi mumkin bo‘lgan epidemiologik xavflar izchil tahlil qilinadi. Shuningdek, tadqiqot jarayonida sun’iy intellekt, mashinaviy o‘qitish, GIS xaritalash, masofaviy sensorga asoslangan monitoring kabi raqamli texnologiyalarning imkoniyatlari ko‘rib chiqilib, ular amaliy sanitariya nazorati bilan qanday uyg‘un ishlashi tushuntiriladi.
References
1. WHO. Guidelines for Drinking-water Quality. 4th Edition. Geneva: World Health Organization, 2017.
2. WHO. Water Safety Plan Manual: Step-by-step Risk Management for Drinking-Water Suppliers. Geneva: World Health Organization, 2009.
3. Haas, C. N., Rose, J. B., Gerba, C. P. Quantitative Microbial Risk Assessment. 2nd Edition. Wiley, 2014.
4. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni Saqlash Vazirligi. Ichimlik suvi sifati va sanitariya nazorati bo‘yicha ko‘rsatmalar. Toshkent, 2020.
5. Abdurahmonov, B., Raxmonov, S. “O‘zbekistonda ichimlik suvining mikrobiologik xavfsizligini baholash.” O‘zbekiston Biologiya Jurnali, 2019; 4(2): 15–22.
6. Ashbolt, N. J. “Microbial Contamination of Drinking Water and Human Health Risk.” Critical Reviews in Microbiology, 2004; 30(1): 1–26.
7. Petterson, S. R., Ashbolt, N. J. “QMRA Modelling for Drinking Water Safety: Approaches and Developments.” Water Research, 2016; 100: 310–324.
8. Karimov, D. “Suv ta’minoti tizimlarida xavfni boshqarish va profilaktik sanitariya choralarining samaradorligi.” Toshkent Suv Resurslari Jurnali, 2021; 1(5): 45–52.
