KICHIK SUV HAVZALARIDAGI IFLOSLANISH MANBALARINI MATEMATIK MODELLASHTIRISH VA XAVFSIZLIK CHORALARI.

Authors

  • Ahmadjonov Diyorbek Abduvohid o‘g‘li Author
  • Sohibjonova Gullola Umidjon qizi Author
  • Azimova Mayram Kurbanovna Author

Keywords:

kichik suv havzalari, ifloslanish manbalari, matematik model, diffuziya, gidrodinamika, ekologik xavf, suv sifati, biokimyoviy jarayonlar, monitoring, xavfsizlik choralari, prognozlash.

Abstract

Mazkur maqolada kichik suv havzalarida kuzatilayotgan ekologik muammolar, ularning asosiy ifloslanish manbalari va ular atrof-muhitga ko‘rsatadigan ta’siri chuqur o‘rganiladi. Suv havzalarida ifloslantiruvchi moddalar (azot va fosfor birikmalari, pestitsidlar, og‘ir metallar, mikroorganizmlar)ning miqdoriy o‘zgarishini aniqlashda matematik modellashtirishning samaradorligi asoslab beriladi. Model yaratishda suv almashinuv tezligi, cho‘kindi qatlam bilan o‘zaro ta’sir, diffuziya koeffitsienti, gidrodinamik oqimlar, aeratsiya jarayonlari va biokimyoviy parchalanish reaksiyalari kabi parametrlar inobatga olinadi.

References

1. Chapra, S.C. Surface Water-Quality Modeling. McGraw-Hill, 1997.

2. DHI. MIKE SHE User Manual. 2017.

3. USACE. HEC-RAS Hydraulic Reference Manual. 2016.

4. Ambrose, R.B. et al. WASP User Manual. EPA, 2005.

5. Novotny, V. Diffuse Pollution and Watershed Management. Wiley, 2003.

6. Arnold, J.G. et al. SWAT Model Development. JAWRA, 1998.

7. Borsuk, M.E. et al. Bayesian Network Model. Ecol Modelling, 2004.

8. Wang, X., Yin, Z. GIS & Remote Sensing. Env Management, 2000.

Published

2025-12-12

How to Cite

[1]
2025. KICHIK SUV HAVZALARIDAGI IFLOSLANISH MANBALARINI MATEMATIK MODELLASHTIRISH VA XAVFSIZLIK CHORALARI. Ustozlar uchun. 85, 6 (Dec. 2025), 140–146.