BOLALAR VA O‘SMIRLAR ORASIDA METABOLIK SINDROMNING GIGIYENIK VA IJTIMOIY–MADANIY PROFILAKTIKASI

Authors

  • Ahmadjonov DiyorbekAbduvohid o'g'li Author
  • Ahmadjonov Asadbek Mansur o'g'li Author
  • Azimova Mayram Kurbanovna Author

Keywords:

metabolik sindrom, bolalar salomatligi, o‘smirlar gigiyenasi, epidemiologiya, statistik ko‘rsatkichlar, ijtimoiy-madaniy omillar, profilaktika.

Abstract

Maqolada bolalar va o‘smirlar orasida metabolik sindrom (MS) rivojlanishining asosiy patogenetik mexanizmlari, epidemiologik dinamikasi, gigiyenik sharoitlar ta’siri hamda ijtimoiy-madaniy risk omillar keng miqyosda yoritildi. Dunyo bo‘yicha oxirgi 20 yil davomida bolalar semirishi 2,8 barobar oshgani, O‘zbekiston va Markaziy Osiyo hududida o‘smirlar orasida ortiqcha vazn 12,5–17 % oralig‘ida ekani, MS belgilari esa 3–6 % gacha ko‘tarilgani qayd etildi. Gigiyenik va ijtimoiy profilaktika choralari tizimli tahlil qilinib, maktab, oila va jamiyat integratsiyasi asosida samarali yondashuvlar taklif etildi.

References

1. WHO. Global status report on childhood obesity. 2023.

2. UNICEF. Child Nutrition and Health in Central Asia. 2022.

3. Reinehr T. Metabolic Syndrome in Children and Adolescents. Pediatric Obesity, 2018.

4. Weiss R. Childhood Obesity and Insulin Resistance. J Clin Endocrinol Metab, 2017.

5. Lobstein T., et al. Global trends in child overweight. Lancet Child Health, 2021.

6. Ford E.S. Trends in Metabolic Syndrome Prevalence. Diabetes Care, 2014.

7. Narad A., et al. Physical inactivity in adolescents. Journal of Adolescent Health, 2020.

8. Popkin B. Ultra-processed foods and metabolic health. Nutr Rev., 2019.

9. Sahoo K. Childhood obesity prevalence. J Family Med Prim Care, 2015.

10. Anderson P. Social determinants of obesity. Future Child, 2016.

11. Zimmet P. Childhood metabolic syndrome criteria. Pediatrics, 2017.

12. IDF. Metabolic Syndrome Guidelines (Adolescents). 2021.

13. WHO. Physical Activity in Schoolchildren. 2020.

14. O‘zbekiston Respublikasi SSV. O‘quvchilar salomatligi bo‘yicha milliy hisobot, 2021.

15. FAO. Child dietary patterns in Asia. 2020.

Published

2025-12-12

How to Cite

[1]
2025. BOLALAR VA O‘SMIRLAR ORASIDA METABOLIK SINDROMNING GIGIYENIK VA IJTIMOIY–MADANIY PROFILAKTIKASI. Ustozlar uchun. 85, 6 (Dec. 2025), 147–152.