(untitled) (Ustozlar uchun, 2026)
Erta bosqich gipertenziya tomir devorida funksional o‘zgarishlar bilan kechadi, bunda oksidlovchi stress endotelial disfunktsiyaning asosiy mexanizmlaridan biri hisoblanadi. Reaktiv kislorod turlari (ROS) azot oksidi (NO) biofaolligini kamaytirib, tomir tonusining buzilishiga olib keladi.Erta bosqich gipertenziyali bemorlarda oksidlovchi stress ko‘rsatkichlari va endotelial funksiyaning o‘zaro bog‘liqligini baholash.25–55 yoshdagi 120 nafar ishtirokchi ishtirokida kesimiy tadqiqot o‘tkazildi. Ishtirokchilar ikki guruhga ajratildi: erta bosqich gipertenziya (n=60) va nazorat (n=60). Qonda malondialdegid (MDA), superoksid dismutaza (SOD) va azot oksidi (NO) darajalari aniqlanib, endotelial funksiyasi oqimga bog‘liq kengayish (FMD) usuli bilan baholandi.Gipertenziya guruhida MDA darajasi sezilarli yuqori (p<0.001), SOD va NO darajalari esa past (p<0.01) bo‘ldi. FMD ko‘rsatkichlari gipertenziya guruhida ishonchli darajada kamaygan (p<0.001). MDA va FMD o‘rtasida kuchli manfiy korrelyatsiya (r = -0.62, p<0.001), SOD va NO bilan esa ijobiy bog‘liqlik aniqlangan.Oksidlovchi stress erta gipertenziyada endotelial disfunktsiya bilan uzviy bog‘liq. Ushbu mexanizmni erta aniqlash kasallik rivojlanishining oldini olishda muhim ahamiyatga ega.