(untitled) (Ustozlar uchun, 2026)
Zamonaviy lingvistikaning rivojlanishi bilan birga morfologik kategoriyalarni o‘rganishda an’anaviy struktural yondashuvlardan ko‘ra, semantik, kommunikativpragmatik va kognitiv metodlarning ahamiyati ortib bormoqda. Bu esa o‘zbek tilidagi son, kelishik, otlashganlik, fe’llik, mayl, shaxs, chog‘ishtirma kabi asosiy kategoriyalarning mohiyatini yangicha talqin qilish, ularning nutqdagi funktsional ko‘lamini aniq belgilash va grammatik ma’nolarining o‘zaro munosabatini chuqur o‘rganishni talab qilmoqta. Ayni paytda, o‘zbek tilshunosligida morfologik kategoriyalarning ro‘yxati, ularning miqdoriy tarkibi, har bir kategoriyaga kiruvchi grammemalarning to‘liqligi, shuningdek, kategoriyalarning leksik va sintaktik darajadagi o‘zaro ta’siri kabi masalalar yoritilishiga muhtoj. Masalan, sifatlar va olmoshlarda mayl kategoriyasining mavjudligi, fe’lning nisbat kategoriyasi yoki - yotgan/-turgan kabi shakllarning grammatik statusi kabi jihatlar turli mualliflar tomonidan turlicha izohlanadi. Mazkur ilmiy ishning dolzarbligi shundaki, u o‘zbek tilining morfologik tizimini zamonaviy lingvistik konsepsiyalar asosida izohlashga, til materialining boyligini ochib berishga va til o‘qitish amaliyotida duch kelinadigan qiyinchiliklarni bartaraf etishga xizmat qiladi.