(untitled) (Ustozlar uchun, 2025)
Ushbu tadqiqot O‘zbekistonning Samarqand viloyatida yer degradatsiyasining jiddiy muammosiga qaratilib, yer resurslarining miqdoriy va sifatli baholashi uchun GIS va masofaviy zondlash asosida keng qamrovli metodologiyani ishlab chiqishga qaratilgan. Metodologiya Sentinel-2 va Landsat sunʼiy yoʻldosh tasvirlarining vaqt seriyasini tahlil qilishga (2022-2024) asoslanib, ular ArcGIS dasturidagi Spectral Analyst vositalari va QGIS dasturidagi Yarim Avtomatik Tasnif Plugin’i yordamida qayta ishlangan. Asosiy koʻrsatkichlar, jumladan, yerdan foydalanishdagi oʻzgarishlar, shoʻrlanish va eroziya, Normallashtirilgan Farqlı Vegetatsiya Indeksi (NDVI) ni qoʻllash va Raqamli Balandlik Modellari (DEM) ni tahlil qilish orqali baholangan. Natijalar tuproqning shoʻrlanish darajasida statistika jihatidan ahamiyatli boʻlgan 4–6% li yillik oʻrtacha oʻsish va ayniqsa togʻ etaklarida erozion maydonlarning sezilarli darajada kengayganligini ochib berdi. Degradatsiya issiq nuqtalari avtomatlashtirilgan raqamli zonalash orqali aniq chegaralangan. Tadqiqot shuni koʻrsatadiki, GIS asosidagi monitoringni qoʻllash barqaror yer boshqaruv strategiyalarini va samarali rekultivatsiya amaliyotlarini ishlab chiqish uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega. Taklif etilgan metodologiya qurgʻoqshil va yarim qurgʻoqshil mintaqalar uchun takrorlanuvchan va arzon baholash modelini taklif etadi.